قرآن وطب

قرآن وطب

بررسی نقش توکل در کاهش فشار حاصل از بیماری روی بیمار و راه های تقویت آن از منظر قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، رشته مدرسی معارف قرآن و حدیث، دانشگاه معارف اسلامی، قم،‌ ایران
2 استادیار گروه معارف قرآن و حدیث دانشگاه معارف اسلامی، قم،‌ ایران
چکیده
 هدف: در جامعه کنونی ما‌، بسیاری‌ از افراد دچار فشارهای روانی هستند و با آنها دست و پنجه نرم می‌کنند. یکی از این فشارها، فشار ناشی از وضعیت بیماری است،‌ در عین حال تأثیر‌ ارزش‌ها‌ و عقاید مذهبی در سلامت روانی افراد در پژوهش‌های گوناگون بررسی شده‌است. امروزه روان‌شناسان و روان‌پزشکان به مسائل مذهبی و اعتقادی در درمان‌ مشکلات روانی مراجعان خود، از طریق‌ روش‌های‌ مقابله‌ای، توجه بیشتری را نشان می‌دهند از این‌رو نمی‌توان از ظرفیت اسلام و وحی الهی غافل بود. در همین راستا این مقاله سعی دارد تا به نقش توکل به‌مثابه یکی از مفاهیم اسلامی در کاهش فشار ناشی از بیماری روی بیمار و طرق تقویت آن بپردازد.
روش: روش تحقیق در این مقاله بنا بر ماهیت امر و موضوع تحقیق، روش کتابخانه‌ای و اسنادی است که بر منابع دینی و تجربی تطبیق داده شده است.
یافته‌ها: در عین حالی که تحقیقات تجربی بسیاری به ارتباط مستقیم سلامت روان و توکل اذعان کرده‌اند،‌ با مراجعه به متون دینی به کارکرد توکل در فشارهای روانی و سختی‌ها دست می‌یابیم و در ادامه راه‌های تقویت توکل در قرآن بررسی می‌شود.
نتیجه‌گیری: اشخاص به میزانی که حائز مقام توکل باشند در فشارهای ناشی از بیماری، تاب‌آوری بیشتری دارند و فشار کمتری ادراک می‌کنند و این امر توسط داده‌های تجربی به اثبات رسیده است و منابع دینی ازجمله قرآن کریم، متوکلان را بری از حزن و فشار می‌داند و یاری و محبت الهی را برای آنان تضمین می‌کند. از این‌رو هرچه از طریق راه‌های تقویت توکل، ازجمله رقت قلب، معرفت حقیقی به خداوند سبحان، یاد نعمت‌های خدا، عبودیت و پرستش خدا، توجه به نسبت میان دنیا و آخرت، قطع طمع از دیگران و مطالعه قرآن به‌خصوص قصص قرآنی در مراتب توکل پیش بروند فشارهای کمتری حس می‌کنند و به سلامت روان دست می‌یابند.
کلیدواژه‌ها

The Holy Quran.
Ghobari, Mohammad Baqir (1377). Qabasat Quarterly. Third year No 2 and 3. Trust in God. PP 117-105
Sadri, Mohammad Reza (1380). Investigating the effect of trust in God in providing mental health of Isfahan University students 23-19. Master’s thesis, Islamic Azad University, Science and Research Unit, Tehran.
Salehikhah, Ali (1380). Depression from the perspective of Islam and modern science including the Beck Depression Test (BECK). second edition. Tehran: Shahid Hossein Fahmideh Publishing House.
Koeing.HG، Blazer HJ، Kudeler DG، Knishnan HS، Religious coping and cognitive symptoms of depression elderly medical patients. Journal of psychosomatics. 1995; 36 (4): 369-375
Maulavi, Mohammad and Mehri Thabit, Marzieh (1394). Trust and its educational role in the mental health of society. Islam and mental health conference. Period 2
Miri, Mohammad Reza, Abdul Razzaq Nejad, Mahdi, Hajiabadi, Mohammad Reza, Surgi, Zahra and Ghasemi, Khadija (2016). Investigating the relationship between depression and the level of trust in God in the students of Birjand city. Scientific Journal of Birjand University of Medical Sciences. Volume 14, Number 4 (series 33). pp. 52-58
Moazeni, Zahra, Miri, Mohammadreza, Sharifzadeh, Gholamreza and Behdani, Sosan (1393). The relationship between trust in God and self-efficacy with anxiety in mothers of children admitted to Waliasr Hospital (Aj) in Birjand. New care. Volume 11, Number 3. Pages 211-217
Jafar Boalhari, Mojtaba Ehsan Manesh and Issa Karimi Kismi (1379). Investigating the relationship between stress factors, trust in God and stress symptoms in medical students. Psychiatry and clinical psychology of Iran summer. No. pp. 25-34
Bagheri, Hossein, Mirian, Seyed Ahmed and Bagheri, Maedeh (1392). Investigating the relationship between trust in God and mental health among students of Azad University of Neka branch. Religion and health. Volume 1, No. 1, pp. 48-58
Pilehvari Salmasi, Nazanin (1385). Examining the relationship between stress and belief in Islamic beliefs. Islamic insight and education. No. 5. pp. 134-154.
Farahidi, Khalil bin Ahmad (1410 AH) Al-Ain, Qom, emigration.
Ibn Manzoor, Muhammad Ibn Makram (1414 AH) The Arab Language. Beirut: Dar al-Esq. The third edition.
Ragheb Esfahani, Hossein bin Muhammad (1412 AH) Vocabulary of the Qur’an. Beirut: Dar Al Qalam.
Tarihi, Fakhruddin (1375) Majma Al-Baharin. Research: Ahmad Hosseini Ashkuri, Tehran: Mortazavi Publishing.
Abu al-Futuh Razi, Hossein bin Ali (1408 AH). Ruz al-Jannan and Ruh al-Jannan in Tafsir al-Qur’an. Mashhad: Islamic Research Foundation
Qatal Nishaburi, Muhammad bin Ahmad (1357). The school of preachers and pious insight. Qom: Razi.
Tabarsi, Fazl bin Hasan (1372).Majma Al Bayan. Tehran: Nasser Khosro.
Makarem Shirazi, Nasser and et al  (1374). Tafsir Nemonj. Tehran, Dar al-Katb al-Islamiyya.
Tabatabai, Seyyed Mohammad Hossein (1374). Tafsir al-Mizan, translated by Seyyed Mohammad Baqer Mousavi Hamdani, Qom, Islamic Publishing House.
Rezaei Esfahani Mohammad (1389). Mental Health. Qom Researches of Tafsir and Qur’anic Sciences.
Shamlou, Saeed (1378). Mental Health. Tehran, 13th edition, Rushd Publications.
Jafari, Mehdi (1388). Drawing lines and boundaries of trust and responsibility. ethics No. 17. pp. 117-155.
Koleyni, Muhammad bin Yaqub. Al-Kafi. Research: Ali Akbar Ghaffari. Tehran: Dar al-Kitab al-Islamiya, 1363.
Al-Mustadrak Ali al-Sahihin. Beirut: Dar al-Fikr, 1241 AH.
Neishabouri, Muslim bin Hajjaj (1398 AH), Al-Jamae al-Sahih (Sahih Muslim), Beirut, Dar al-Fikr.
  Tirmidhi, Muhammad bin Isa (1403 AH), Jame al-Sahih, Beirut, Dar al-Fikr.
Majlesi, Mohammad Baqir, Bihar Al-Anwar, Beirut print, vol. 68, p. 138.