قرآن وطب

قرآن وطب

تحلیل حق آموزش بهداشت و درمان از منظر قرآن، حقوق ایران و بین الملل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز ایران.
2 گروه حقوق، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 دانشیار گروه حقوق. دانشکده حقوق و علوم اجتماعی. دانشگاه تبریز
4 گروه حقوق، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
5 گروه حقوق، واحد تسوج، دانشگاه آزاداسلامی، ایران، تسوج، ایران.
چکیده
هدف: هدف از این پژوهش آن است که حق آموزش بهداشت و درمان را باتاکید بر ادله قرآنی، حقوق ایران و بین الملل مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد
مواد و روش‌ها: این پژوهش با روش مطالعات کتابخانه‌ای و به شیوه توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است که با مراجعه به قرآن کریم و ادله حقوقی اطلاعات لازم به دست آمده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
یافته ها: حقِ بهره­مندی ازعالی­ترین استاندارد قابل حصول سلامتی وبهداشت به عنوان حقی بنیادین توصیف می‌شود که برای تحقق و بهره­مندی از سایر حق­ها و آزادی­ها از اهمیت بسیاری برخوردار است. هرچند این حق به لحاظ محتوا، به نسل دوّم حقوق بشر تعلق دارد، لیکن ارتباطی نزدیک با سایر نسل های حقوق بشری دارد. حق برسلامتی، طیف وسیعی از حق­ها را گِردِ هم آورده است که هر کدام نقشی انکارناپذیر در تحقق آن ایفا می­کنند. براین اساس، برخورداری از آب آشامیدنی سالم، غذای کافی و مقوّی، محیط زیست پاک و... مقوّم ذات سلامتی انسان به شمار می­روند. در کنار این مسئله، برخورداری از حق حیات بدون برخورداری از سلامتی جسم و روان بی معنا خواهد بود. همین واقعیت شاهدی براین مدعاست که «کلیه­ی مصادیق حقوق بشر، متقابلاً به هم وابسته، غیرقابل تفکیک از هم و مرتبط به هم می­باشند.» تحقق عالی­ترین استاندارد مورد نظر ماده­ی 12 میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در پرتو به کارگیری حداکثر امکانات اقتصادی و فنی و طی روندی ضرورتاً تدریجی‌الحصول، رنگ واقعیت به خود خواهد گرفت. از این­رو میزان تحقق و بهره­مندی از این حق، رابطه­ای مستقیم با سطح رشد و توسعه­یافتگی اقتصادی و اجتماعی یک کشور دارد. میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی با علم به این واقعیت، از دولت­های عضو می­خواهد تا با بهره­گیری از همکاری­های بین­المللی اقتصادی و فنی با یکدیگر، ظرفیت­ها و قابلیت­های خود را جهت ارتقا میزان بهره­مندی از این حق افزایش دهند. از این رو آموزش مسائل بهداشتی و درمانی که مقدمه ایفای و استیفای حق بهداشت و درمان میباشد نیز باید مورد توجه قرار گیرد. د رحقوق ایران نیز اصول دوم و سی ام قانون اساسی در خصوص حق بر آموزش تاکید دارد. و در اصل 29 قانون اساسی ج.ا.ا نیز حق برخورداری از بهداشت و درمان موردتاکید قرار گرفته است. اسلام، حق بر بهداشت را با پایه‌ریزی مفهوم «حفظ الصحه»، «طب پیشگیری» و مفاهیمی از این قبیل، به رسمیت شناخته است. از منظر قرآن کریم بهداشت در آموزه‌های قرآن و اسلام آنچنان از اهمیت و ارزش برخوردار است که نخستین کتاب عبادی فقه اسلامی با طهارت آغاز می‌شود و مسئله طهارت بدن و روح و روان از مهم‌ترین اهداف آموزه‌های آن شمرده می‌شود قرآن در آیه 100 سوره مائده با طرح سؤالی می‌کوشد تا به اهمیت ویژه بهداشت توجه دهد و با بیدار کردن وجدان آدمی، او را به ارزش آن متوجه کند. از این رو از وی می‌پرسد که آیا زشتی‌ها با پاکی‌ها برابرند؟ از نظر قرآن پاکیزه و سالم بون و سازگاری اشیاء با طبع انسان، شرط اساسی در بهره‌وری از فرآورده‌های زمینی است و انسان تنها می‌بایست از چیزهای پاک و بهداشتی بهره‌برداری کند. (بقره آیه 168)
نتیجه گیری: حق بر بهداشت و سلامتی از حقوق بررسمیت شناخته برای بشر از منظر قرآن کریم و حقوق ایران و بین الملل است . تحقق عالی­ترین استاندارد مورد نظر میثاق نیازمند صرف حداکثر منابع در دسترس دولت­ها و طی زمان است. تحقق این استاندارد، با توجه به بنیادهای تعیین‌کننده‌ای­که برای سلامتی شمردیم، چالشی بزرگ برای دولت­ها به شمار می‌رود.
کلیدواژه‌ها