قرآن وطب

قرآن وطب

واکاوی مسئولیت کیفری پزشکان و پیراپزشکان با تاکید بر قاعده قرآنی احسان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق خصوصی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
چکیده
هدف: هدف از این پژوهش آن است که مسئولیت کیفری پزشکان و پیراپزشکان با تاکید بر قاعده قرآنی احسان و ادله حقوقی مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد
مواد و روش‌ها: این پژوهش با روش مطالعات کتابخانه‌ای و به شیوه توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است که با مراجعه به قرآن کریم و ادله حقوقی اطلاعات لازم به دست آمده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
یافته‌ها: مساله اصلی پژوهش آن است که «آیا پزشکان و پیراپزشکان در قبال اعمال و رفتارهایی که در قبال بیماران انجام میدهند مسئولیت کیفری دارند یا خیر؟» یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که آیاتی از قرآن کریم بر رفع مسئولیت کیفری از پزشکان و پیراپزشکان دلالت دارد. از جمله آنها آیه شریفه«ما عَلَی الْمُحْسِنِینَ مِنْ سَبِیلٍ وَ اللّهُ غَفُورٌ رَحِیمٌ»(توبه:91) است هر عقل سلیمی می‌گوید که نباید به محسن اسائه کرد و مسلم است که محسن هم منعم است یعنی بر گردن دیگری حق پیدا می‌کند. پس باید در مقابل احسان به او احسان کرد اگر او را کیفر کنیم این اسائه به محسن است. در این مورد حکم عقلی از مواردی است که در آن نمی‌توان خدشه کرد، چون «هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ»(الرحمن:60) از احکام «عقلا بما هم عقلا» است و جزء آرای محموده است و از مواردی است که قاعدۀ ملازمه «کل ما حکم به العقل حکم به‌ الشرع» جاری است و از جاهایی است که ما درک ملاک می‌کنیم. در قانون ایران نیز چنانچه پزشک یا پیراپزشک از قوانین و مقررات و نظامات تخصصی پزشکی یا پیراپزشکی تخطی نکند و علاوه بر آن برائت نیز حاصل کرده باشد مسئولیت کیفری -و همچنین مسئولیت مدنی- متوجه او نیست.
نتیجه‌گیری: با بررسی آیات قرآن کریم، ادله عقلی و حقوقی به این نتیجه میرسیم که اگر پزشکان و پیراپزشکان در رعایت نظامات و قوانین و مقررات تخصصی خود کوتاهی نکنند و اخذ برائت نیز از بیمار کرده باشد از مصادیق «محسنین» هستند و نمی‌توان آن‌ها را در قبال اعمال و رفتارهای پزشکی و پیراپزشکی کیفر کرد.
کلیدواژه‌ها