1
دانشجوی دکتری تصوف و عرفان اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2
دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات وعلوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
3
دانشیار گروه تصوف و عرفان اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
در این تحقیق، آراء مرگ شناسانۀ میرسیّد علی همدانی از جنبهی گونه شناسی مورد واکاوی قرار گرفته است؛ بدین ترتیب پس از نگاهی کلی بر مفهوم مرگ، مسألۀ موت از دیدگاه سید علی همدانی به نحو اجمالی مطرح شده و در ادامه، دیدگاه این عارف بزرگ در باب گونه شناسی مرگ، بررسی گردیده است. نتایج این پژوهش نمایانگر آن است که در منظر سیّد علی همدانی، مرگ رهایی مؤمن از زندان دنیا است و به معنای نیستی ونابودی نیست بلکه عین بقا وجاودانگی است و سالکی که عزم سلوک در سر دارد؛ تا فانی نگردد، به مقام بقاء بار نمییابد. در منظومه فکری و قلمرو نگاه این عارف واصل مرگ دوگونه است؛ صوری و معنوی(غیراختیاری و اختیاری). مرگ صوری و ظاهری بهمعنای قطع تعلق نفس از بدن و انتقال نفس یا روح انسان از نشئه دنیا به نشئه برزخ است و مرگ حقیقی را «مرگ معنوی» مینامد که با حصول آن، انسان دیگر به اوصاف رذیله و فضیله خویش نظر ندارد و چنان مستغرق در بحر توحید میگردد که ذات و اسماء وصفات حقّ در وی متجلّی میگردد و از او جز افعال و آثار الهی صادر نمیگردد. کلیدواژۀ گفتمانهای میر سیّد علی همدانی در باب مرگاندیشی، با تأکید «مرگ اختیاری و حقیقی» پیریزی شده و وسعت گفتمان مرگ اختیاری بر آثارش سایهگستر است. مرگ حقیقی در دو معنای سلبی و ایجابی بکار برده است؛ به این معنا که از یک سو مرگ حقیقی را معنایی منفی و سلبی قلمداد نموده و آن را به اهل غفلت نسبت داده است؛ زیرا اگرچه ظاهراً مرده نیستند اما باطناً و از نظر معنوی مرده اند و حقیقتاً میّت هستند. وی هر کس را که حضور حقّ در نظام هستی را مشاهده نکند، محجوب جاهل نامیده و او را دارای مرگ حقیقی میداند. از سوی دیگر، برای مرگ حقیقی و معنوی معنای ایجابی و مثبت قائل شده و آن را مختصّ برخی از اهل عرفان دانسته که در اثر آن، اوصاف ذمیمه و حمیده اخلاقی و حتّی وجود خود را هم به خویش نسبت نداده و خدای متعال در وجود ایشان ظهور نموده است. مطلب دیگر اینکه میر سید علی همدانی بسان عرفایی همچون قیصری مرگ ارادی را به معنای مشاهدۀ حقّ در جمیع مجالی وجود و فنای عبد در حقّ دانسته است.
مرادی,سیروس , مالمیر,محمد ابراهیم و منصوری لاریجانی,اسماعیل . (1401). گونه شناسی مرگ در منظومه فکری میر سید علی همدانی باتکیه بر آیات و روایات. قرآن وطب, 7(4), 123-135.
MLA
مرادی,سیروس , , مالمیر,محمد ابراهیم , و منصوری لاریجانی,اسماعیل . "گونه شناسی مرگ در منظومه فکری میر سید علی همدانی باتکیه بر آیات و روایات", قرآن وطب, 7, 4, 1401, 123-135.
HARVARD
مرادی سیروس, مالمیر محمد ابراهیم, منصوری لاریجانی اسماعیل. (1401). 'گونه شناسی مرگ در منظومه فکری میر سید علی همدانی باتکیه بر آیات و روایات', قرآن وطب, 7(4), pp. 123-135.
CHICAGO
سیروس مرادی, محمد ابراهیم مالمیر و اسماعیل منصوری لاریجانی, "گونه شناسی مرگ در منظومه فکری میر سید علی همدانی باتکیه بر آیات و روایات," قرآن وطب, 7 4 (1401): 123-135,
VANCOUVER
مرادی سیروس, مالمیر محمد ابراهیم, منصوری لاریجانی اسماعیل. گونه شناسی مرگ در منظومه فکری میر سید علی همدانی باتکیه بر آیات و روایات. فصلنامه علمی - پژوهشی, 1401; 7(4): 123-135.
