1
پژوهشگر دوره دکتری فقه و حقوق حوزه علمیه قم، قم، ایران.
2
دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه فقه و حقوق، دانشگاه پیام نور، خرم آباد، ایران
چکیده
استفاده از ظرفیت فقه و قواعد فقهی در فرایند درمانی پزشکی از دیرباز مورد توجه بوده و بستر فقه شیعه در حل و فصل بسیاری از معضلات و چالشهای حقوقی پزشکی و درمانی راهگشا بوده است. در این پژوهش که به روش توصیفی و تحلیلی تهیه و تنظیم شده است، به طور اختصاصی، به بررسی مصادیقی از کاربست قاعده فقهی اضطرار و درء در جریان فرایند درمانی پزشکی خواهیم پرداخت. نتایج پژوهش در این خصوص موید این است که ظرفیت قاعده فقهی اضطرار امروزه در بسیاری از مصادیق از جمله سقط جنین، تجویز داروها، درمان بیمار توسط پزشک نامحرم و درمان ناباروری مورد استفاده قرار گرفته و در رفع چالشهای این حوزه کارآمدی داشته است، همینطور قاعده فقهی درء نیز در مسئولیت پزشکی در قطع دستگاه از بیمار مبتلا به مرگ مغزی، پروندههای مطروحه و مستند به نظریه پزشکی قانونی و رفع مسئولیت از پزشک در رجوع از اذن بیمار، دارای کارایی بوده و مورد استفاده قرار گرفته است. در نتیجه قواعد فقهی که از دیرباز در منابع غنی فقه شیعه ظهور و بروز داشتهاند، امروزه نیز در بسیاری از مصادیق حوزه پزشکی و درمان مفید فایده بوده و قابلیت استناد دارند.
