قرآن وطب

قرآن وطب

مبانی و اصول تربیت اخلاقی از دیدگاه واعظ قزوینی در ابواب الجنان با تکیه بر آیات و روایات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
2 گروه علوم و قرآن و حدیث، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
3 گروه معارف اسلامی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
چکیده
تأکید علم اخلاق اسلامی بر شناخت قوای نفس، و عوامل و موانع تأثیرگذار بر شکل گیری افعال و عادات انسان، در راستای دست یافتن به اصول و روش های تغییر خلقیات درونی در جهت هدف موردنظر است. بنابراین، در فرآیند علم اخلاق اسلامی، مادۀ اولیه شکل گیری اصول تربیت، شناخت انسان است، اما آنچه برای یک مربی موردنیاز است، آگاهی از اصول تربیت است تا بتواند روش های تربیت را بر اساس آن اصول و قواعد، اجرا نماید. در این پژوهش، ابتدا با ملا واعظ قزوینی و اثر گرانقدرش ابواب الجنان (براساس نسخه‌ی خطی 1065 هـ ق) آشنا شده و در ادامه مجموعه ای از شیوه‌ها و اصول تربیت انسان که در علم اخلاق اسلامی، مورد تأکید قرار گرفته، استخراج شده که برخی از آنها مثل «خداشناسی، خودشناسی، خودآگاهی و شناسایی نیازها»، یک اصل موضوعی است که نیاز به استدلال بیشتر برای اثبات آن نیست. اما دیگر اصول تربیتی، هرکدام نتیجه تأملات انسان و اصول تربیت او توسط علمای اخلاق است. اصول تربیتی و اخلاقی ابواب الجنان بر دو اصل خداشناسی و خودشناسی بنا شده است واعظ نتیجه‌ی تمام خصلت-های پست انسانی را حب دنیا می داند؛ که آن را بر سه قسم بررسی می‌کند و بیان می‌دارد که این دنیا دوستی، باعث دوری انسان از اصل خویش و شاخ و برگ دادن به خصلت‌های رذیله خواهد شد.
کلیدواژه‌ها