قرآن وطب

قرآن وطب

نقش قاعده صحت شروط در تعدیل شروط غیرمنصفانه در قراردادهای پزشکی با تاکید برآیات قرآن کریم و حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
3 استاد تمام مدعو، گروه حقوق، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
چکیده
هدف: پژوهش حاضر تلاش می‌‌کند نقش قاعده صحت شروط در تعدیل شروط غیرمنصفانه در قراردادهای پزشکی  را با تاکید بر ادله قرآنی و حقوق ایران مورد بررسی و تحلیل قرار دهد تا از رهگذر این بررسی های حکم حقوقی و فقهی این مساله مبرهن گردد.
مواد و روش‌‌ها: این پژوهش با روش مطالعات کتابخانه‌ای و به شیوه توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است که با مراجعه به متون قرآنی، روایی، حقوقی و فقهی اطلاعات لازم به‌‌دست آمده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
یافته ها: برتری اقتصادی و دیگر شرایط یکی از طرفین قرارداد سبب شده است تا در برخی قراردادها شروط غیر منصفانه و ناعادلانه ای گنجانده شود. در دکترین حقوقی و قوانین برخی کشورها شروط غیر منصفانه خلاف عدالت و انصاف معرفی شده است و به دادرسان این اجازه داده شده است تا حکم به تعدیل شروط غیر منصفانه بدهند. لکن در فقه، حقوق و قوانین ایران مقرره ای مشخص و شفاف در خصوص شروط غیر منصفانه و امکان تعدیل آنها به چشم نمی‌خورد هرچند برخی با تمسک به عمومیت قاعده صحت شروط و آزادی اراده معتقد به عدم امکان تعدیل شروط غیر منصفانه شده اند. از سوی دیگر با توجه به شرایط به وجود آمده از سوی برخی از کشورها شاهد گنجانده شدن شرایط غیر منصفانه و ناعادلانه در قراردادهای پزشکی بوده که طور مثال از تحویل دستگاه ها و تجهیزات پزشکی خریداری شده ممانعت به عمل آورده اند. از این رو و با توجه به اهمیت و ضرورت مشخص شدن مبانی فقهی و حقوقی امکان تعدیل شروط غیر منصفانه خصوصا در قراردادهای پزشکی، پرسش اصلی فراروی پژوهش حاضر این است که قاعده صحت شروط و ادله قرآنی و حقوق ایران در تعدیل شروط غیر منصفانه در قراردادهای پزشکی چه اقتضایی دارند؟ برای پاسخ به این پرسش باید قاعده فقهی حقوقی صحت شروط و دیگر ادله قرآنی، فقهی و حقوقی و قوانین ایران مورد مطالعه و تحلیل قرار گیرد.
نتیجه گیری: با استناد به آیات و قواعد عام قرآنی و اصول و قواعد حقوقی و فقهی می توان گفت شروط غیر منصفانه در قراردادهای پزشکی خلاف عدل و انصاف قرآنی، مخالف نظم عمومی و مصلحت فقهی و عدالت و تساوی اقتضا می نماید شروط غیر منصفانه تعدیل گردد.
کلیدواژه‌ها