هدف: پژوهش حاضر تلاش می‌‌کند محتوا، قلمرو، ضوابط و تطبیقات پزشکی قاعده ضرورت را تبیین نموده تا از رهگذر بررسی مصادیق نوپیدای قاعده در مسائل پزشکی، مشکلات فقهی حقوقی برخی از مسائل روز را حل نماید.
مواد و روش‌‌ها: این پژوهش با روش مطالعات کتابخانه‌ای و به شیوه توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است که با مراجعه به متون قرآنی و روایی و علمی اطلاعات لازم به‌‌دست آمده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
یافته‌‌ها: قاعده ضرورت (الضرورات تبیح‌‌المحظورات) یکی از قواعد اصطیادی از نصوص است که از جمله مستندات قرآنی آن می‌‌توان به آیات 173 سوره‌‌ی مبارکه بقره و 145 از سوره انعام اشاره نمود. این قاعده ظرفیت تأثیرگذاری فراوان در حوزه‌‌های گوناگون فقه و حقوق داشته و در حل بسیاری از مشکلات و مسائل مستحدثه و نوظهور نقش اساسی دارد. لکن در فقه اسلامی کمتر مورد بررسی تفصیلی قرار گرفته است.
نتیجه‌‌گیری: امروزه وجود ضرورت‌‌های شخصی در حوزه‌‌های گوناگون زندگی خصوصاً مسائل پزشکی اقتضا می‌‌کند قاعده «ضرورت» بیشتر مورد بررسی قرار گیرد تا حدود و ضوابط اجرای آن تبیین گردد و فقه‌‌پژوهان به خوبی بتوانند در هنگام بررسی مسائل، از این قاعده استفاده نمایند.