قرآن وطب

قرآن وطب

تدوین و اعتبار یابی الگوی تاب آوری خانواده مبتنی بر آموزه های قرآنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه مشاوره، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه مشاوره، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی(سازمان سمت)، تهران، ایران
3 دکترای روانشناسی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.
4 دکترای مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی – واحد تهران شمال، تهران، ایران
چکیده
هدف: هدف این پژوهش تدوین و اعتبارسنجی الگوی تاب‌آوری خانواده مبتنی بر آموزه‌های قرآنی بود.
مواد و روش ها: روش پژوهش، روش کیفی است که مطالعه کتابخانه ای، مرور متون، مراجعه به آرای متخصصان و علمای حوزه را در بر می‌گیرد. روش تجزیه تحلیل اطلاعات بر اساس روایی صوری، محتوا (دیدگاه متخصصان مذهبی و روانشناسی) و نظرسنجی صورت گرفت و محتوای الگو از موضوعاتی که بیش از ۸۰ درصد توافق نظر متخصصان علوم دینی و روان شناسی را کسب نموده بودند انتخاب گردید و در الگو مورد استفاده قرار گرفت.
بدین ترتیب که در ابتدا با مراجعه به کتب و مقالات علمی مربوط به تاب آوری چارچوب اساسی این مفهوم استخراج شد و محورهای کلیدی تاب‌آوری در خانواده مشخص شد. در گام دوم ویژگی خانواده تاب آور از قرآن و منابع معتبر اسلام استخراج و محورهای کلیدی تاب‌آوری با این رویکرد، احصاء گردید. سپس با مراجعه به آراء اساتید روانشناسی که با مفاهیم گام اول آشنایی داشتند و همچنین مراجعه به آراء اساتید حوزوی و قرآنی که با محتوای گام دوم آشنائی و تسلط داشتند، اعتبار صوری و محتوایی این الگو مورد ارزیابی قرار گرفت و در گام سوم میزان توافق ارزیابی‌های دو گروه صاحب نظر سنجیده و اشتراک گیری شد.
یافته ها: با در نظر گرفتن پیشینه پژوهش و بررسی بیش از ۵۰ تعریف تاب آوری در ادبیات علمی روانشناسی و استخراج 150 کلید واژه و معادل گزینی قرآنی برای آنها و ارائه آن به متخصصین فوق الذکر، در نهایت پنج مولفه اصلی تاب آوری خانواده با رویکرد قرآنی استخراج گردید این پنج مولفه اساسی عبارتند از (1) خودآگاهی، (2) ایمان، (3) تقوا، (4) صبر و (5) امید.
 شایان ذکر است در ادامه یک پروتکل درمانی- آموزشی بر اساس این ۵ مولفه اصلی تدوین گردید که اثر بخشی آن در مقاله دیگری گزارش خواهد شد.
 نتیجه گیری: در نتیجه‌ی این تحقیق و بر اساس پنج مولفه اصلی مبتنی بر آموزه‌های قرآنی شامل خودآگاهی، ایمان، تقوا، صبر و امید، می‌توان الگوی تاب آوری خانواده با رویکرد قرآنی را طراحی و اعتبار سنجی نمود.
کلیدواژه‌ها