مقدمه: نوبودن شیوه­های تولیدمثل از یک سو و ترکیبی‌بودن نقش مادری برخلاف نقش پدری از سوی دیگر، تعیین نسب کودکان متولد از این شیوه­ها را از جهت مادر، دشوار ساخته است؛ چرا که نقش مادر فقط در تلقیح، خلاصه نشده، بلکه پرورش جنین در رحم و وضع حمل نیز بر عهده اوست. بر این پایه، هدف پژوهش حاضر، تبیین ملاک مادری با استناد به منابع قرآنی و روایی و آرای فقیهان در موارد انسان حاصل از شبیه­سازی و کودکان متولد از روش­های اهدای تخمک، اهدای جنین و اجاره رحم بود. در گردآوری داده­ها و اطلاعات مربوط به مطالعه پیش رو، از روش اسنادی و کتابخانه­ای استفاده شد و تجزیه و تحلیل اطلاعات کسب‌شده از منابع روایی، قرآنی و متون فقهی، به‌صورت کیفی و مبتنی بر استنتاج محققان از آنها بود.
نتیجه­گیری: با تامل در آیات قرآنی مربوط به ملاک مادری و نیز کلام فقیهان به‌ویژه فقهای معاصر شیعه، روشن می­شود که ملاک مادری در انسان حاصل از شبیه­سازی، با دیگر شیوه­های باروری نوین، تفاوت اساسی دارد و مادر کودک متولد از شبیه­سازی نه خود صاحب سلول بنیادین، بلکه مادر صاحب سلول است. در کودکان متولد از روش­های اهدای تخمک، اهدای جنین و اجاره رحم، ملاک مادری، تخمک بوده و صاحب آن، مادر نسبی کودک قلمداد می­شود و اهداگیرنده و صاحب رحم که نقش بسزایی را در رشد و پرورش جنینی کودک تا زایمان بر عهده داشته، در حکم مادر رضاعی اوست.