دانشآموخته علوم قرآن و حدیث دانشگاه ایلام، ایلام، ایران
چکیده
شخصیت هر فرد بیانگر الگوهای ثابت فکری، عاطفی و رفتاری او است. ادراکات و افکار هر فرد، رفتار متناسب با آن را فرامیخواند و در روابط با دیگران تأثیر میگذارد. بر همین اساس سلامت روان و روابط انسانهمواره تحت تأثیر شخصیت و آسیبهای آن قرار میگیرد و این تأثیر در آسیبشناسی خودشیفتگی میزان بالاتری دارد.
این مقاله با هدف بازنمایی مفهوم خودشیفتگی و نقش آن بر سلامت روان و روابط انسان و چگونگی تأثیر این دو بر یکدیگر و ارائه راهبردهایی برای کاهش آن از دیدگاه قرآن به روش تحلیل محتوا نگاشته شده است.
پژوهش حاضر از نتایج تحقیقات روانشناسی و علوم تربیتی بهره گرفته و باعرضه به قرآن و حدیث به تبیین موضوع و ارائه راهبردهای قرآنی برای دستیابی به آن پرداخته است و بیان میدارد که: نزدیکترین مفهوم به معنای خودشیفتگی در قرآن کریم کبر است. کبر و خودشیفتگی در بسیاری از نشانهها مشترک هستند و الگوی رفتاری تقریباً یکسانی دارند. مهمترین کارکردهای خودشیفتگی: تغییرات عزتنفس، افزایش پرخاشگری، افزایش حس محق بودن، کاهش همدلی، کاهش خودکنترلی هستند که سلامت روان فرد را به خطر انداخته و ایجادمشکل در سلامت روان فرد را از برقراری روابط مطلوب و سودمند بازمیدارد، ایجاد مشکل در برقراری روابط، آسیبها و مشکلات بیشتری برای سلامت روان ایجاد نموده که بهنوبه خود سبب تخریب و از بین رفتن هر چه بیشتر روابط میگردد.
از مهمترین راهبردهای قرآن جهت کاهش خودشیفتگی میتوان از: تغییر شناخت، تمرین تواضع و یاد مرگ نام برد. عمل به این راهبردها بهخوبی میتواند فرد را از موضع کبر و خودشیفتگی دور نموده و عاملی برای سلامت روان و از آن طریق سلامت روابط انسان باشد.
بساک نژاد، سودابه. 1388. در پژوهشی با عنوان رابطه حرمت خود، کمالگرایی و خودشیفتگی با خود ناتوانسازی در گروهی از دانشجویان. مجله روانشناسی، ش 49: 84_69.
بشارت، محمدعلی، محمدرضا خدابخش، حجتالله فراهانی، محمدرضا رضازاده، 1390. در پژوهشی با عنوان نقش واسطهای خودشیفتگی در رابطه بین همدلی و کیفیت روابط بین شخصی؛ روانشناسی کاربردی، 17: 23_7.
پیوسته گر، مهرانگیز؛ منور یزدی، لیلا مختاری، 1390. رابطه خودشیفتگی و عزتنفس با پرخاشگری و مقایسه تحولی آن در دختران نوجوان، مطالعات روانشناختی، 7(1): 147_130.
حسینی، بابامحمدی و نوروزی، 1396، رابطه ساده و چندگانه خودشیفتگی پاتولوژیک و خودکنترلی در پیشبینی خودکارآمدی ترک اعتیاد، اعتیاد پژوهی، 11(43): 176_161.
حیدری، محمود. 1395. در پژوهشی با عنوان مقایسه مشکلات بین فردی و پرخاشگری در دانشجویان دارای رگههای خودشیفتگی بیمار گون خودبزرگبین آسیبپذیر و افراد فاقد این رگهها، مطالعات روانشناسی بالینی، 6(22): 84_67.
زالپور، خدیجه. 1395. مقایسه مشکلات بین فردی و پرخاشگری در دانشجویان دارای رگههای خودشیفتگی، خودبزرگبین، آسیبپذیر و افراد فاقد این رگهها. مطالعات روانشناسی بالینی. 6(22): 88_70.
شجاعی، سامره؛ منصوره صادقی، ملیحه مقصودلو، 1396. در پژوهشی با عنوان: بررسی رابطه بین خودشیفتگی و عزتنفس و رضایت شغلی با توجه به نقش میانجی رفتار شهروندی کارکنان در دانشگاه گلستان، نوآوریهای مدیریت آموزشی، ش 48: 121_103.
شفیعی، حسن؛ مجید صفارینیا، 1390. خودشیفتگی، عزتنفس و ابعاد پرخاشگری در نوجوانان، فرهنگ مشاوره و رواندرمانی، 2(6): 149_123.
صفاری نیا، مجید؛ علیرضا آقایوسفی ؛علی مصطفایی ، 1393. رابطه مؤلفههای سهلانگاری اجتماعی و هویت اجتماعی با عملکرد تحصیلی دانشجویان. شناخت اجتماعی، 3(6): 134_123.
صفارینیا، مجید؛ علیرضا آقا یوسفی، مجید برادران، 1393. در پژوهشی با عنوان رابطه ابعاد شخصیت با حل مسئله و بهزیستی روانشناختی: نقش خودشیفتگی؛ فرهنگ مشاوره و روان درانی، 5(17): 103_89.
صفارینیا، مجید؛ دهستانی، مهدی؛ فطری، اعظم. 1396. اثر میانجی همدلی، نشخوار فکری و خشم در رابطه بین خودشیفتگی و فقدان بخشش میان فردی، شناخت اجتماعی، 6(2): 154_143.
طبرسی، علی بن حسن (1385). مشکاه الانوار. نجف: المکتبة الحیدریه.
طبرسی، فضل بن حسن.(1360). مجمعالبیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصرخسرو.
طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن. (1414). الامالی. قم: دارالثقافه.
فقیهی، زهرا؛ محمدرضا حاجی اسماعیلی، حمید طاهرنشاطدوست، مهدی مطیع؛ 1395. در پژوهشی با عنوان اختلال شخصیت خودشیفته از منظر قرآن و حدیث، پژوهش دینی، 33: 132_119.
قدوسی، سید ابوالفضل؛ رحیم میردریکوند، 1392. در پژوهشی با عنوان بررسی مفهوم روانشناختی کبر در منابع اسلامی و مقایسه آن با خودشیفتگی؛ معرفت، 22(192): 94_83.
قرآن کریم
کاپلان و سادوک، 1399، خلاصه روانپزشکی، ترجمه دکتر مهدی گنجی، تهران: ساوالان.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1407). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
لیثی واسطی، علی بن محمد. (1376). عیون الحکم و المواعظ. قم: دارالحدیث.
مجلسی، محمدباقر. (1403)، بحارالانوار، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
مراغی، احمدبن مصطفی. (بی تا). تفسیر المراغی. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
نوری، حسین. (1408). مستدرک الوسایل و مستنبط المسائل. قم، آل البیت.
هینونن و ریکونن، 2005. ﺑﺮرﺳﻲ راﺑﻄﻪ عزتنفس، کیفیت دلبستگی و ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮی در ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن تکفرزند و چند فرزند، تهران، مشاورین سلامت هانا.
Barry, C. T. Pickard, J. D. & Ansel, L. L. (2009). The associations of adolescent invulnerability and narcissism with problem behaviors. Personality and Individual Differences, 47: 577-582.
Baumeister RF, Bushman BJ, Campbell WK. (2000). Self-esteem, narcissism, and aggression: Does violence result from low self esteem or from threatened egotism? Curr Dir Psychol Sci 9: 26ñ
blasts by shame Trumping). 2008. (T, Olthof. & H, Stegge. J. B, Bushman. S, Thomaes Child. adolescents young in aggression and, shame, esteem‐self, Narcissism: noise of.1801-1792), 6(79, d
De Wied, M. Wied, C. G. D. & Boxtel, A. V. (2010). Empathy dysfunction in children and adolescents with disruptive behavior disordersEuropean. Journal of Pharmacology, 626: 97–103.
N. K, Levy. C.G.A, Wright. M. N, Cain. A.C, Pimentel. B.E, Ansell. L. A,Inventory Narcissism Pathological the of validation and construction Initial). 2009(.79-365, 21, Assessment P
Pranis, K. (2000). Empathy development in youth through restorative practices. Public Service Psychology Newsletter, 25(2). Accessed in the Minnesota Department of Corrections web site: www.corr.state.mn.us. RJ / publications / rjempathy.htm
