دکترای فلسفه اسلامی و مدرس جامعة المصطفی العالمیة، قم، ایران
چکیده
هدف:پژوهش حاضر با هدف نشان دادن نقش قرآن در بهبود بیماریهای روحی و جسمی، شفابخشی قرآن را از نگاه عقل، آیات و روایات و نیز شواهد تجربی و یافتههای پزشکی بحث و ارزیابی کرده است. تأکید بیشتر تحقیق بر اثبات امکان شفابخشی قرآن برای بیماریهای جسمی است. روش: این تحقیق با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، نخست «آیات شفا» را در قرآن و دیدگاه مفسران بررسی کرده و سپس به بحث و تحلیل روایات و شواهد تجربی و یافتههای پزشکی درباره شفابخشی بیماریهای جسمی پرداخته است. یافته ها: شفابخشی قرآن هم برای روح و هم برای جسم انسان قابلاثبات است؛ اما این، به معنای کنار گذاشتن اسباب مادی و درمانهای طبی نیست، بلکه برای درمان بیماریها باید هم از اسباب ظاهری کمک گرفت و هم به اسباب معنوی و دعا و قرآن تمسک جست. در شفابخشی قرآن، ایمان به خدا و آموزههای وحیانی و نیز اعتقاد به شفابخش بودن قرآن، نقش دارد؛ بنابراین، شفا یابی جسمی بهصورت خارقالعاده، امری همگانی نیست که عموم مردم بهآسانی به آن دست یابند؛ البته تأثیرگذاری قرآن در حد آرامش و تسکین دردها، برای عموم مردم ممکن است. نتیجه گیری: رسالت اصلی قرآن هدایت بشر و درمان بیماریهای اعتقادی و اخلاقی اوست؛ اما شفابخشی قرآن نسبت به بیماریهای جسمی نیز ازنظر عقلی ممکن بوده و ازنظر نقلی، برخی آیات قرآن و روایات بر آن دلالت دارند و نیز تجربههای مؤمنان از صحت آن حکایت دارد و آزمایشهای بالینی پزشکی در مواردی، تأثیرگذاری آن را بر آرامش و تسکین دردها تأیید کرده است
ابنابسطام، عبدالله و حسین، (1411 ق)، طبّ الأئمة علیهمالسلام، قم: دارالشریف الرضی، چاپ دوم.
ابنفارس، احمد، (1404 ق)، معجم مقائیس اللغة، تصحیح: عبدالسلام محمدهارون، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ اول.
ابنمنظور، محمد بن مکرم (1414 ق)، لسان العرب، بیروت: دارالکفر للطباعة و النشر و التوزیع-دار صادر، چاپ سوم.
ابوالفتوح رازى، حسین بن على، (1408 ق)، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، تصحیح: محمدمهدى ناصح و محمدجعفر یاحقی، مشهد: آستان قدس رضوى، بنیاد پژوهشهاى اسلامى، چاپ اول.
ثقفى تهرانى، محمد، (1398 ق)، روان جاوید در تفسیر قرآن مجید، تهران: برهان، چاپ دوم.
جوادی آملی، عبدالله، (1381 الف)، تفسیر تسنیم، ج 1، تنظیم و ویرایش: روحالله رزقی و احمد جمالی، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ سوم.
جوادی آملی، عبدالله، (1381 ب)، تفسیر موضوعی قرآن کریم؛ قرآن در قرآن، ج 1، تنظیم و ویرایش: غلامعلی امیندین، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ سوم.
جوادی آملی، عبدالله، (1401 ش)، تفسیر تسنیم، ج 50، تحقیق و تنظیم: علی اسلامی، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ سوم.
راغب اصفهانى، حسین، (1412 ق)، مفردات ألفاظ القرآن، تصحیح: صفوان عدنان داودى، لبنان-سوریه: دارالعلم- الدار الشامیة، چاپ اول.
صدوق، محمد بن علی بن بابویه، (1362 ش)، الخصال، تصحیح: علی اکبر غفاری، قم: جامعه مدرسین، چاپ اول.
طباطبایى، محمدحسین، (1390 ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ دوم.
طبرسى، حسن بن فضل، (1412 ق)، مکارم الأخلاق، قم: الشریف الرضى، چاپ چهارم.
طبرسى، فضل بن حسن، (1372 ش)، مجمعالبیان فی تفسیر القرآن، تصحیح: فضلالله یزدى طباطبایى و هاشم رسولی، تهران: ناصرخسرو، چاپ سوم.
طبرسى، فضل بن حسن، (1412 ق)، تفسیر جوامع الجامع، تصحیح: ابوالقاسم گرجی، قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، چاپ اول.
طوسى، محمد بن حسن، (1414 ق)، الأمالی، قم: دارالثقافه، چاپ اول.
طوسى، محمد بن حسن، (بیتا)، التبیان فی تفسیر القرآن، تصحیح: احمد حبیب عاملی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چاپ اول.
علامه، تاجالسادت؛جبل عاملی، میترا؛ لرستانی، خدیجه؛ اکبری، مجتبی، (1392 ش)، «بررسی تأثیر صوت قرآن کریم بر روی میزان اضطراب و درد بیماران تحت عمل سزارین با روش بیهوشی اسپاینال: مطالعۀ کار آزمایی بالینی شاهددار»، مجله دانشکدۀ پزشکی اصفهان، سال سی و یکم، شماره 235، هفته اول تیرماه، صص 601-610.
عیاشى، محمد بن مسعود، (1380 ق)، التفسیر، تهران: مکتبة العلمیة الاسلامیة، چاپ اول.
فخر رازى، محمد بن عمر، (1420 ق)، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، بیروت: دارإحیاء التراث العربی، چاپ سوم.
فراهیدى، خلیل بن احمد، (1410 ق)، کتاب العین، تصحیح: مهدى مخزومى و ابراهیم سامرائی، قم: نشر هجرت، چاپ دوم.
فیض کاشانى، محمد بن شاه مرتضى، (1415 ق)، تفسیر الصافی، مقدمه و تصحیح: حسین اعلمى، تهران: مکتبة الصدر، چاپ دوم.
قطبالدین راوندى، سعید بن هبةالله، (1407 ق)، الدعوات – سلوةالحزین، قم: انتشارات مدرسۀ امام مهدى (ع)، چاپ اول.
کلینى، محمد بن یعقوب، (1429 ق)، الکافی، قم: دارالحدیث، چاپ اول.
مازندرانى، محمدصالح، (1382 ق)، الکافی، الاصول و الروضة، تهران: المکتبة الإسلامیة، چاپ اول.
مجلسى، محمدتقى، (1406 ق)، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، قم: مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور، چاپ دوم.
محسن زاده لداری، فریده؛ حسینی طبق دهی، منیرالسادات، (1395 ش)، «تأثیر قرآن در درمان بیماریها: مروری بر مطالعات»، نشریه اسلام و سلامت، دوره سوم، شماره اول، صص 22-28.
مفتون، فرزانه؛ جهانگیر، اکرم؛ صدیق، ژیلا؛ کار بخش، مژگان؛ فرزدی، فرانک؛خدایی، شهناز، (1387 ش)، «دعا درمانی (قرائت سوره فاتحهالکتاب و سوره توحید) و کیفیت زندگی در بیماران مولتیپل اسکلروز (ام.اس)»، فصلنامه تخصصی پژوهشهای میانرشتهای قرآنی، سال اول، شماره اول، صص 35-38.
مکارم شیرازى، ناصر و جمعی از نویسندگان، (1371 ش)، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الإسلامیة، چاپ دهم.
نجفی، زهرا؛ تقربی، زهرا؛ لطفی، محمد سجاد؛ تقدسی، محسن؛ شریفی، خدیجه؛ فرخیان، علیرضا، (1393 ش)، «تأثیر آوای قرآن بر اضطراب بیماران مبتلابه سکتۀ قلبی»، فصلنامه مراقبت مبتنی بر شواهد، دوره چهارم، شماره 10، صص 7-15.