1
استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2
دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه یزد، ایران
3
دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
4
دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
چکیده
در سالهای اخیر، بحث «طب اسلامی» با جدیت بیشتری مطرحشده و موافقان و مخالفانی را به خود جلب کرده است. برخی معتقدند با تکیهبر قرآن و روایات میتوان بیماریها را درمان کرد، حتی تا حد کنار گذاشتن علم پزشکی. این پژوهش در پی بررسی دیدگاه شیخ صدوق درباره احادیث طبی و اعتبارسنجی آنهاست. هدف اصلی تحقیق، تبیین دیدگاه ایشان مبنی بر عدم حجیت عملی این احادیث برای درمان بیماریهاست. پژوهش حاضر ضرورت بررسی تخصصی احادیث طبی توسط اهل حدیث و پزشکان را مورد تأکید قرار میدهد. این مطالعه معیارهای اعتبارسنجی احادیث طبی شامل قطعیت صدور، عمومیت مخاطب و عدم وجود قیود را مشخص میکند و راهکارهایی برای مواجهه علمی با احادیث طبی ارائه میدهد. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی به تحلیل نگرش شیخ صدوق در کتاب «الاعتقادات» نسبت به روایات پزشکی میپردازد. نتایج پژوهش نشان میدهد، شیخ صدوق، این احادیث را دستهبندی کرده و به این اطمینان رسیده که این روایات حجیت عملی ندارند و نمیتوان صرفاً بر اساس آنها به درمان پرداخت و همچنین با توجه به نیاز به تبیین معیارهای اعتبار سنجی احادیث طبی و حساسیت حوزه سلامت، باید همانند احادیث فقهی، متخصصان فن همچون اهل حدیث و پزشکان در بررسی و نقد احادیث طبی مشارکت کنند و ازنظر سندی و متنی با دقت ارزیابی شوند. تنها احادیثی قابل استناد هستند که از جهت صدور قطعی باشند، مخاطبِ معصوم در آنها عموم مردم باشد و هیچ قید و شرطی نداشته باشند.
ابراهیمی، م، تحلیل گزارههای پزشکی در اسلام و حیطههای تعامل اسلام و طب، مجله پژوهش و حوزه،1383 ش.
ابنبابویه، م، من لا یحضره الفقیه ترجمه، تحقیق و توضیح: علیاکبر غفارى، تهران، نشر صدوق، چاپ اول، 1367 ش.
ابنبابویه، محمد بن علی، الاعتقادات، قم، پیام امام هادی ع، ۱۳۹۱ ش
اسماعیلی، س، کیانی، رضا، طب اسلامی اثبات وجود بیان ماهیت، خلاصه مقالات اولین سمینار بین المللی طب سنّتی و مفردات پزشکی، ساری،1387 ش.
درخشان، م، رساله ذهبیه در علم طب منسوب به حضرت رضا (ع)، ترجمه ابوعلی سلماسی، ح، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران،1362 ش.
دیانی، م، بررسی دیدگاههای مختلف در مورد طب اسلامی و ارائه نظریه جدید، پایاننامه دکتری عمومی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان،1382 ش.
رحمان ستایش، م، محققیان، ح، تأثیر فضای صدور بر شکلگیری احادیث طبی، مجله پژوهشنامه علوم حدیث تطبیقی، سال سوم، ش ۵، ۱۳۹۵ ش
جلالی، م، روش ابنبابویه در نقد حدیث (بررسی مهمترین شاخصههای رویکرد نقادانه شیخ صدوق به حدیث)، مجله مطالعات اسلامی؛ علوم قرآن و حدیث، ش 93، 1393 ش.
صادقی؛ س، مهدوی نژاد، غ، صادقی، ع؛ فرهیدزاد، ه؛ بررسی و طبقهبندی دیدگاههای موافق و مخالف در مورد طب اسلامی، فصلنامه تاریخ پزشکی سال پنجم، شماره شانزدهم، پاییز 1392 ش.
طوسی، م، الرجال تحقیق جواد قیومی اصفهانی، قم، 1415 ق.
طوسی، م، الفهرست تحقیق جواد قیومی اصفهانی، قم، 1417 ق.
صافی گلپایگانی، ل، بررسی تطبیقی_ انتقادی دو کتاب الاعتقادات و تصحیح الاعتقاد شیخ مفید، مجله دین، ش ۱۵۱، ۱۳۸۹ ش.
طاهریان قادی؛ م، موسوی، س، ربیع نتاج، س، تقی زاده طبری، م، اعتبار سنجی گونههای مختلف روایات نزد شیخ صدوق، مجله مطالعات فهم حدیث، سال ششم، شماره دوم، ۱۳۹۹ ش.
حسن بگی، ع؛ طهماسبی بلداجی، ا، تحلیل و بررسی ساختاری و محتوایی الاعتقادات شیخ صدوق، فصلنامه پژوهشهای اعتقادی_ کلامی، سال پنجم، شماره ۱۹، ۱۳۹۴ ش
- خطیب بغدادی، ا، تاریخ بغداد، بیروت، 1417 ق.
شوشتری، م، قاموس الرجال چاپ اول، قم، مؤسسه النشرالاسلامی، 1422 ق
