قرآن وطب

قرآن وطب

یافته‌های پزشکی نوین و تأثیر آن در فهم روایات طبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمدرضا شاهرودی 1
رامین اژدری 2
1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری تخصصی، رشته علوم قران و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، ایران
چکیده
سنت معصومان (ع) پس از قرآن کریم، یکی از منابع اصلی شناخت دین محسوب می‌شود و درک صحیح از روایات، نقش مهمی در جلوگیری از سوءبرداشت‌های اعتقادی و اجتماعی خواهد داشت؛ ازاین‌رو توجه به قواعد فهم درست احادیث که مستخرج از رهنمودهای ائمه باشد، امری ضروری ا‌ست. در طول تاریخ، همواره اهمیت رجوع به سخنان اهل‌بیت (ع) در کنار قرآن، مورد تأکید اندیشمندان اسلامی بوده است؛ زیرا این روایات، در تبیین بسیاری از آموزه‌های دینی و اخلاقی نقش کلیدی ایفا می‌کنند. یافته‌های قطعی علوم بشری به‌عنوان یکی از معیارهای مهم در فهم درست احادیث می‌توانند در تشخیص صحیح از سقیم و اعتبارسنجی متون روایی نقش کلیدی ایفا کنند؛ این مقاله با روش توصیفی - تحلیلی، به بررسی تأثیر علوم پزشکی نوین بر درک صحیح روایات طبی پرداخته و نشان داده که یافته‌های علمی، به‌ویژه در حوزه پزشکی، می‌توانند در تحلیل بهتر این متون نقش مؤثری داشته باشند. به‌ویژه در دوره معاصر که دستاوردهای علمی رشد چشمگیری داشته، اهمیت این تعامل دوچندان شده است. در برخی موارد، تعارض ظاهری میان احادیث و علوم تجربی مشاهده می‌شود که با بررسی دقیق‌تر متن و درنظرگرفتن اصول فهم حدیث، می‌توان به سازگاری یا تأویل منطقی آن‌ها دست‌یافت. بررسی نمونه‌هایی همچون تعیین جنسیت جنین و قاعدگی زنان، نشان می‌دهد که تعامل میان علوم پزشکی و حدیث، به روشن‌تر شدن مفاهیم دینی و اصلاح برداشت‌های نادرست کمک شایانی می‌کند. این امر نه‌تنها باعث می‌شود باورهای دینی بر پایه استدلال و آگاهی استوار شوند، بلکه می‌تواند نقش مؤثری در پاسخ‌گویی به شبهات عصر حاضر داشته باشد
کلیدواژه‌ها
جنسیت جنین
روایات طبی
علم پزشکی
فقه الحدیث
قاعدگی
  1. Shahroudi, M.R. Ajdari, R. Farasati, A. Teaching Methods of Understanding Hadith in the Narrations of Imam Baqir (AS). Studies in Quran and Hadith. 2022; 15(2): Spring & Summer, 5. [Persian]
  2. Delbari Hosseini, S.A. Pathology of Understanding Narrations: Conflicts, Causes, and Factors. Journal of Theology and Law. 2004; 11: Spring. [Persian]
  3. Tabatabai, S.M.K. Logic of Understanding Hadith. 1st ed. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute; 2011
  4. Sajedi, A.F. Methods of Resolving the Conflict Between Science and Religion. Ma'rifat. 2001; 51
  5. Rezaei, H. Ajdari, R. Examining the Claim of Conflict Between Medical Findings and Prophetic Hadiths Regarding the Possibility of Disease Transmission. Journal of Quran and Medicine. 2019; 9: Winter, 12-18. [Persian]
  6. Hashemi Jazii, S.H. Ghafouri Najad, M. Nadem, M.H. Critical Examination of the Criteria for Textual Critique of Hadith from the Perspective of Iranian Quranic Scholars and Reflection on Its Theological Impacts. Scientific-Research Quarterly Journal of the Islamic Theology Association. 2020; 8(31): Winter. [Persian]
  7. Koleini, Abu Ja’far Muhammad ibn Ya’qub ibn Ishaq Razi, Sufficient Principles, Dar al-Kitab al- Islamiya, 1988
  8. Tusi, M.B.H. Al-Istibsar fi Ma Ikhtalafa Fi al-Akhbar. Edited by Seyyed Hasan Mousavi Khorasani. 1st ed. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah; 2011.
  9. Javadi Amoli, A. The Status of Reason in the Geometry of Religious Knowledge. 1st ed. Qom: Asra; 2010.
  10. Hosseinzadeh, M. Foundations of Religious Knowledge. 1st ed. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute; 2001.
  11. Izadi, M. Criteria for Evaluating Hadith Texts Based on the Narrative Sources of Both Sects. Journal of Quran and Hadith Studies. 2011; Spring & Summer: 5-26. [Persian]
  12. Ashnawar, M. Validation of the Criteria for Non-Contradiction of Hadith with Empirical Sciences in Understanding and Critiquing Hadith and Its Pathologies. Supervised by Dr. Ebrahim Ebrahimi. PhD dissertation, Faculty of Humanities, Arak University; 2018. p. 3.
  13. Soleimani, D. Foundations of Hadith Jurisprudence. Journal of Articles and Reviews. 2006; 90: Spring, 57-74. [Persian]
  14. Maaref, M. Moradi, L. Examining the Application of Reason in Critiquing Narrations. Scientific-Research Biannual Journal of Hadith Studies. 2017; 9(18): Fall & Winter, 85-116. [Persian]
  15. Ajdari, R. Rezaei, H. The Factor Determining the Gender of the Fetus in Prophetic Hadiths with a Doubt-Research Approach. Journal of Quran and Medicine. 1983; 9(1): 121. [Persian]
  16. Piri Amirhajilo, Fatemeh, jurisprudential review of genetic medical findings, supervisor: Ali Tolaei, master’s thesis, Yazd University, 2013
  17. MalekZadeh F. General microbiology. Tehran: Aghigh publication; 1997. [Persian]
  18. Sumner, A.T. Et Al. Distinguishing between x,y, and yy-bearing human spermatozoa by fluorescence and dna content, new nature biology, 1971:229
  19. Ibn Majah, Muhammad Ibn Yazid, Sunan Al-Hafiz Abi Abdullah Muhammad Ibn Yazid Al-Qazwini Ibn Majah, Mhaqq: Ma’rouf, Bashar Awad, Beirut: Dar Al-Jil, 1418 AH
  20. Phillips, Hazel Chesterman and Tessa Hilton, Do You Want a Girl or a Boy? trans. Farzaneh Karimi,Tehran: Qadiani Publications, 4th quarter, 2014
  21. Ibn Fars, Ahmad Ibn Fars Ibn Zakaria Al-Qazwini Al-Razi, Dictionary of the Comparative Word, Dar Al-Fikr, 1399 AH
  22. Mazandarani, Mulla Muhammad Saleh, Sharh al-Kafi, research: Abul Hasan Shearani, Beirut: Dar Ahya Al-Trath al-Arabi, first edition, 1421 AH
  23. Nawi, Mohi al-Din, al-Manhaj Sahih Commentary of Muslim Ibn al-Hajjaj, Beirut: Dar al-Kitab al- Arabi, 1407 AH
  24. Masoudi, Saeed, Quran and contemporary culture. Qom: Bostan Kitab, 2013
  25. Bostani, Fawad Afram, Farhang Abjadi, Tehran: Islamic,1375
  26. Ibn Darid, Muhammad Ibn Hasan, Jamrah Al-Legha, Beirut: Dar El Alam for the Millions, 1988
  27. Tabarsi, Ahmad Bin Ali, Al-Hitejaj Ali Ahl al-Jajj, researcher/corrector: Khorsan, Mohammad Baqir, Mashhad: Morteza Publishing House, 1403 AH
  28. Bukhari, Muhammad ibn Ismail, Sahih al-Bukhari,Egypt: Dar al-Hadith, 1309 AH
  29. Farahidi, Khalil Ibn Ahmad, Al-Ain, Library of the School of Jurisprudence, 1410
  30. Qorashi, Ali Akbar, Quran Dictionary, Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiya, 1371
  31. Ibn Babouyeh, Muhammad Ibn Ali, The Causes of the Shari’ah, Qom: Darvri Book Store, 1385
  32. Ibn Saydeh, Ali Ibn Ismail, al-Mahkem wa al- Asha’am al-Azam, researcher/corrector: Handawi, Abdul Hamid, Beirut: Dar al-Kutub al-Elamiya, 1421 AH
  33. Sahib, Ismail bin Abbad, Al-Ashain fi al-Laghy, scholar/corrector: Al Yassin, Muhammad Hasan, Beirut: Alam al-Kutub, 1414 AH
  34. Ragheb Esfahani, Hossein bin Mohammad, translation and research of vocabulary of Quranic words (Raheb Esfahani), Tehran: Mortazavi, 1374
  35. Muslim bin Hajjaj, Sahih Muslim, revised by: Abd al-Baqi, Muhammad Fouad, Egypt: Dar al-Hadith, 1412 AH
  36. Asqlani, Ibn Hajar Shahab al-Din, Fath al-Bari, Beirut: Dar al-Marafah, second edition, B.
  37. Kulaini, M.B.Y. Al-Kafi. Edited by Ali Akbar Ghafari and Mohammad Akhundi. 1st ed. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah; 1986. Vol. 6, p. 8.
  38. Ibn Hanbal, Ahmad bin Muhammad, Musnad al-Imam Ahmad bin Hanbal, researcher: Ghadban, Amer, Beirut: Al-Risalah Foundation, 1416 AH
  39. Phillips, Hazel, Choose the gender of your child, translated by Farzaneh Karimi, Tehran: Qadiani Publications, 2017
  40. Suyuti, J.D. Abdul Rahman. Al-Durr Al-Manthur fi al-Tafsir bil-Ma'thur. 1st ed. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyah; 1990.
  41. Adlabi, S.D. Manhaj Naqd al-Ma'in 'Ind Ulamā' al-Hadith al-Nabawi. 1st ed. Beirut: Maktabat Dar al-Afaq al-Jadidah; 1983.
  42. T B Haugen, T Grotmol, pH of human semen, 1998 Apr;21(2):105-8. doi: 10.1046/j.1365-2605.1998.00108.x
  43. Ibn Abi Jumhur, M. Awali al-La'ali al-Ghariziya fi al-Ahadith al-Diniya. 1st ed. Publisher: Matba'at Sayyed al-Shuhada; 1982. Vol. 2, p. 16
  44. Noori, H.M. Mustadrak al-Wasail wa Mustanbat al-Masa’il. 1st ed. Qom: Al al-Bayt (A) Institute for Revival of Heritage; 1987
  45. Nafisi, Z. (Shadi). Criteria for Textual Critique in Hadith Evaluation. Journal of Articles and Reviews. 2001; 70: Winter, 121. [Persian]
  46. Noori Hamedani H. Risalah towzih al-masael. Qom: Mahdi Mo’oud Institute; 1996. [Persian]
  47. Newman LC. Understanding the auses and prevention of menstral migraine: The role of estrogen. Headache. 2007;47 Suppl 2:S86-94
  48. Izadi, M. Natural Interpretation of Verse 222 of Surah Al-Baqarah Regarding Women's Menstruation. Journal of Quran and Medicine. 2018; 3(1): 31-40. [Persian]
  49. Best CH, Taylor NB, West JB. Best and Taylor's physiological basis of medical practice. 12th edition. Philadelphia: Willams & Wilkins; 1990. p. 38
  50. Ganong WF. Review of medical physiology. 20th edition. New York: McGraw-Hill; 2001
  51. MalekZadeh F. General microbiology. Tehran: Aghigh publication; 1997. [Persian]
  52. Beishir L. Microbiology in practice. Sepehr Sh, Mobasheri F, Alavi M, Zakikhani M, translators. Tehran: Iran University press; 1992. p. 58. [Persian]
  53. Peyghami E. Additional mycology. Tabriz: Ahrar-e Tabriz Publication; 1997. [Persian]
  54. Koneman EW. Color atlas and textbook of diagnostic microbiology. Hajiya M, Rasouli Kh, Goudarzi MT, translators. Hamadan: Daneshjoo; 2000. p. 94. [Persian]
  55. Emami M, Kordbacheh P, Moqadami M, Zeyni F. Medical mycology. Tehran: Tehran University press; 1991. p. 85. [Persian]
  56. Brooks GF, Carroll KC, Butel JS, Morse SA, Mletzner TA. Jawetz, Melnick, & Adelberg's medical microbiology. Bahador A, MalekNezhad P, translators. Tehran: Samat; 2004. [Persian]
قرآن وطب
دوره 10، شماره 2
تابستان 1404
صفحه 167-177