قرآن وطب

قرآن وطب

وب‌کاوی در حوزه سلامت و قرآن: یک دهه مطالعه اینفودمیولوژی در جهان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
رضا بصیریان جهرمی 1
شهره سیدحسینی 2
1 دانشیار گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران
2 دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران
چکیده
زمینه و هدف: 
مطالعه حاضر با هدف بررسی تقاضای اطلاعات سلامت کاربران در مقابل عرضه تولیدات علمی پژوهشگران در زمینه سلامت و قرآن طی سال‌های 2015-2024 میلادی انجام‌شده است.
روش بررسی: پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی است که به روش‌های وب‌کاوی و علم‌سنجی با بهره‌گیری از شاخص‌های اینفودمیولوژی صورت گرفته است. جامعه پژوهش بخش وب‌کاوی را کلیدواژه‌های جستجوی کاربران جهانی در زمینه قرآن و سلامت –با استفاده از گوگل ترندز- و بخش علم‌سنجی، پژوهش‌های انجام‌شده پژوهشگران جهانی در زمینه قرآن و سلامت -نمایه شده در پایگاه‌های وب‌آو‌ساینس، اسکوپوس و پابمد- طی سال‌های 2015-2024 میلادی تشکیل داد. آزمون همبستگی برای بررسی همسویی رفتار اطلاع‌یابی کاربران و تولیدات علمی پژوهشگران با استفاده از نرم‌افزار آر انجام شد.
یافته‌ها: میزان تولیدات علمی پژوهشگران و شاخص حجم جستجوی کاربران در زمینه قرآن و سلامت در موتور جستجوی گوگل طی سال‌های 2015-2024 میلادی افزایش‌یافته است. میانگین رشد تولیدات علمی پژوهشگران در این دوره ده‌ساله 38/8 به دست آمد. ضریب همبستگی اسپیرمن بین رفتار اطلاع‌یابی کاربران و تولیدات علمی پژوهشگران در این حوزه در موتور جستجوی گوگل (P-value<0.005) مستقیم و معنادار به دست آمد.
نتیجه‌گیری: عوامل بسیاری بر سطح تولیدات علمی پژوهشگران در زمینه‌ قرآن و سلامت تأثیر دارد. با توجه به رابطه مثبت مشاهده‌شده و تأثیر متقابل بین متغیر‌های رفتار اطلاع‌یابی کاربران و تولیدات علمی پژوهشگران، عامل رفتار اطلاع‌یابی اینترنتی کاربران در این زمینه موضوعی می‌تواند یکی از مهم‌ترین عوامل باشد. از همین رو، برنامه‌ریزی سیاست‌گذاران در جهت تسهیل انجام پژوهش‌های سلامت‌محور مرتبط با قرآن برای پژوهشگران و آگاهی پژوهشگران از ذائقه اطلاعاتی عموم می‌تواند در این خصوص مفید واقع شود.
کلیدواژه‌ها
اینفودمیولوژی
تقاضای اطلاعات
سلامت
عرضه اطلاعات
قرآن
گوگل ترندز
  1. Koenig HG. Religion, spirituality, and health: a review and update. Advances in mind-body medicine. 2015 Jun 1;29(3):19-26.
  2. Brigo F, Igwe SC, Ausserer H, Nardone R, Tezzon F, Bongiovanni LG, Trinka E. Why do people Google epilepsy? An infodemiological study of online behavior for epilepsy-related search terms. Epilepsy & behavior. 2014 Feb 1;31:67-70.
  3. Asadi S, Zhou X, Yang G. Using local popularity of web resources for geo-ranking of search engine results. World Wide Web. 2009 Jun;12:149-70.
  4. Jamali HR, Asadi S. Google and the scholar: the role of Google in scientists' information‐seeking behaviour. Online information review. 2010 Apr 20;34(2):282-94.
  5. Choi H, Varian H. Predicting the present with Google Trends. Economic record. 2012 Jun;88:2-9.
  6. Mavragani A, Ochoa G. Google Trends in infodemiology and infoveillance: methodology framework. JMIR public health and surveillance. 2019 مِه 29;5(2):e13439.
  7. Bernardo TM, Rajic A, Young I, Robiadek K, Pham MT, Funk JA. Scoping review on search queries and social media for disease surveillance: a chronology of innovation. Journal of medical Internet research. 2013 Jul 18;15(7):e2740.
  8. Pelat C, Turbelin C, Bar-Hen A, Flahault A, Valleron AJ. More diseases tracked by using Google Trends. Emerging infectious diseases. 2009 Aug;15(8):1327.
  9. Ginsberg J, Mohebbi MH, Patel RS, Brammer L, Smolinski MS, Brilliant L. Detecting influenza epidemics using search engine query data. Nature. 2009 Feb 19;457(7232):1012-4.
  10. Hanneke R, O'Brien KK. Comparison of three web-scale discovery services for health sciences research. Journal of the Medical Library Association: JMLA. 2016 Apr;104(2):109.
  11. عظیم زاده معصومه، سموری شهریار، یاری علیرضا. بررسی و مقایسه کیفی موتورهای جستجو در حوزه وب فارسی. مقاله منتشرشده در هجدهمین کنفرانس ملی سالانه انجمن کامپیوتر ایران، دانشگاه صنعتی شریف، 1391. بازیابی شده از http://csi.org.ir
  12. مروارید نعیمه، بهزادی حسن، رداد ایرج. رتبه‌بندی کیفی موتورهای کاوش فارسی و غیرفارسی در بازیابی اطلاعات حوزه اسلام. کتابداری و اطلاع‌رسانی. 1395: 19(3): 44-72.
  13. Clement J. Worldwide desktop market share of leading search engines from January 2010 to April 2019. Retrieved March. 2019 Mar;12:2019.
  14. Strzelecki A. Google Web and image search visibility data for online store. Data. 2019 Aug 22;4(3):125.
  15. Ahluwalia S. Three essays in empirical finance(Doctoral dissertation, UCLA). Los Angeles: University of California: 2012. from http://escholarship.org/uc/item/2c20w0bt
  16. بشیرنژاد حسن. سیر زبان‌شناسی در جهان اسلام. فرهنگ. 1383: (51 و52): 155-173.
  17. Otte WM, van Diessen E, Bell GS, Sander JW. Web-search trends shed light on the nature of lunacy: relationship between moon phases and epilepsy information-seeking behavior. Epilepsy & behavior. 2013 Dec 1;29(3):571-3.
  18. Kuehn BM. Scientists mine web search data to identify epidemics and adverse events. JAMA. 2013 مِه 8;309(18):1883-4.
  19. Willard SD, Nguyen MM. Internet search trends analysis tools can provide real-time data on kidney stone disease in the United States. Urology. 2013 Jan 1;81(1):37-42.
  20. Ayers JW, Althouse BM, Noar SM, Cohen JE. Do celebrity cancer diagnoses promote primary cancer prevention? Preventive medicine. 2014 Jan 1;58:81-4. Ayers JW, Althouse BM, Noar SM, Cohen JE. Do celebrity cancer diagnoses promote primary cancer prevention? Preventive medicine. 2014 Jan 1;58:81-4.
  21. van Campen JS, van Diessen E, Otte WM, Joels M, Jansen FE, Braun KP. Does saint Nicholas provoke seizures? Hints from Google trends. Epilepsy & Behavior. 2014 Mar 1;32:132-4.
  22. Brigo F, Erro R. Why do people google movement disorders? An infodemiological study of information seeking behaviors. Neurological Sciences. 2016 مِه;37:781-7.
  23. Keller R, Fusco S, Stange EF, Malek NP, Wehkamp J, Klag T. Infodemiology of Crohn’s disease and ulcerative colitis using Google trends–an approach to investigate patient needs. Zeitschrift für Gastroenterologie. 2020 Mar;58(03):224-33.
  24. Mangono T, Smittenaar P, Caplan Y, Huang VS, Sutermaster S, Kemp H, Sgaier SK. Information-seeking patterns during the COVID-19 pandemic across the United States: Longitudinal analysis of google trends data. Journal of Medical Internet Research. 2021 مِه 3;23(5):e22933.
  25. Santangelo OE, Provenzano S, Gianfredi V. Infodemiology of flu: Google trends-based analysis of Italians’ digital behavior and a focus on SARS-CoV-2, Italy. Journal of Preventive Medicine and Hygiene. 2021 Sep 15;62(3):E586.
  26. Fang Y, Shepherd TA, Smith HE. Examining the trends in online health information–seeking behavior about chronic obstructive pulmonary disease in Singapore: analysis of data from Google trends and the global burden of disease study. Journal of Medical Internet Research. 2021 Oct 18;23(10):e19307.
  27. Zayed BA, Talaia AM, Gaaboobah MA, Amer SM, Mansour FR. Google Trends as a predictive tool in the era of COVID-19: a scoping review. Postgraduate Medical Journal. 2023 Sep;99(1175):962-75.
  28. Vavilala H, Mopuri R, Mutheneni SR. Assessment of relationship between Google Trend search data on clinical symptoms and cases reported during the first wave of COVID-19 outbreak in India. medRxiv. 2023 Jun 12:2023-06.
  29. Santangelo OE, Provenzano S, Vella C, Firenze A, Stacchini L, Cedrone F, Gianfredi V. Infodemiology and Infoveillance of the Four Most Widespread Arbovirus Diseases in Italy. Epidemiologia. 2024 Jul 5;5(3):340-52.
  30. Provenzano S, Santangelo OE, Gianfredi V. Infodemiology and infoveillance: framework for contagious exanthematous diseases, of childhood in Italy. Pathogens and Global Health. 2024 مِه 18;118(4):317-24.
  31. Dehkordy, S. F. Carlos, R. C. Hall, K. S. & Dalton, V. K. (2014). Novel data sources for women's health research: mapping breast screening online information seeking through Google trends. Academic radiology, 21(9), 1172-1176.
  32. DeVilbiss EA, Lee BK. Brief report: trends in US National autism awareness from 2004 to 2014: the impact of national autism awareness month. Journal of autism and developmental disorders. 2014 Dec;44:3271-3.
  33. Hai-feng PA, Chan-na ZH, Dong-qing YE. Research progress in infodemiology study. Chinese journal of disease control & prevention. 2019 مِه 10;23(5):497-500.
  34. Higgins TS, Wu AW, Sharma D, Illing EA, Rubel K, Ting JY, Snot Force Alliance. Correlations of online search engine trends with coronavirus disease (COVID-19) incidence: infodemiology study. JMIR public health and surveillance. 2020 مِه 21;6(2):e19702.
  35. Walker MD, Sulyok M. Online behavioural patterns for Coronavirus disease 2019 (COVID-19) in the United Kingdom. Epidemiology & Infection. 2020 Jan;148:e110.
  36. Park HW, Park S, Chong M. Conversations and medical news frames on Twitter: Infodemiological study on COVID-19 in South Korea. Journal of medical internet research. 2020 مِه 5;22(5):e18897.
  37. خاصه علی اکبر، صادقی سعید، عزتی ابراهیم، غفاری سعید. بررسی جایگاه مطالعات قرآنی در تولید علم جهانی با استفاده از فنون علم‌سنجی. فصلنامه مطالعات قرآنی. 1395: 7(82): 69-74.
  38. نـوری رسـول، زارع فراشـبندی فیـروزه. بررسـی عملکـرد پژوهشـگران مسـلمان در نشـر مقـالات موجـود مرتبـط بـا قـرآن کریـم در حـوزه پزشـکی در پایـگاه اطلاعاتی اسـکوپوس. قـرآن و طـب. 1399: 4(1): 127-131.
  39. شرفی علی، مومنی عصمت، ابراهیمی رحمان. تحلیل علم‌سنجی تولیدات علمی در حوزه قرآن کریم. پژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم. 1399: 11(2): 63-80.
  40. خسروی عبدالرسول، بصیریان جهرمی رضا، عموری الهام، سیدحسینی شهره. بررسی کمّی و کیفی جایگاه تولیدات علمی پژوهشگران حوزه قرآن و سلامت. دین و سلامت. 1399: 8(1): 78-88.
  41. عبدخدا محمدهیوا. مطالعه کتابشناختی تأثیر قرآن در درمان بیماری‌ها بر اساس تولیدات علمی پایگاه‌های اطلاعاتی استنادی. مطالعات اسلامی در حوزه سلامت. 1400: 5(2 ): 37-48.
  42. کریمی رضا، طباطبایی امیری فائزه سادات. بررسی وضعیت تولیدات علمی حو‌زه‌ مطالعات قرآن و حدیث در موضوعات جنسیت، زنان و خانواده با استفاده از ترسیم هم‌نویسندگی: یک مطالعه‌ علم‌سنجی. مطالعات کاربردی علم‌سنجی. 1403: 1(1): 39-60.
  43. SeyyedHosseini S, Alirezaei Z, Basirianjahromi R. Supply and Demand of Quranic Information in the Web Environment: A Decade of Infodemiology Study in Iran. Islamiyyat. 2023;45(1):263-73.
  44. Biranvand A, Shojaeofard A, Cheraghi Z. What effect do the ResearchGate writers’ altmetric scores have on scientometric indicators related to Qur’an in Scopus? Global Knowledge, Memory and Communication. 2025 Mar 6;74(3/4):794-805.
  45. SeyyedHosseini S, Shabani A, Asemi A, CheshmehSohrabi M. Scientific Publication Behavior versus Information Seeking Behavior: An Infodemiological Study on Stomach Cancer. Webology. 2017 Jun 1;14(1).
  46. SeyyedHosseini S, Asemi A, Shabani A, CheshmehSohrabi M. An infodemiology study on breast cancer in Iran: Health information supply versus health information demand in PubMed and Google Trends. The Electronic Library. 2018 Apr 3;36(2):258-69.
  47. SeyyedHosseini S, BasirianJahromi R. COVID-19 pandemic in the Middle East countries: coronavirus-seeking behavior versus coronavirus-related publications. Scientometrics. 2021 Sep;126(9):7503-23.
قرآن وطب
دوره 10، شماره 2
تابستان 1404
صفحه 153-166