استادیار، گروه روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده
در سالهای اخیر، رژیمهای گیاهخواری بهعنوان سبکهای تغذیهای نوین با استقبال گستردهای مواجه شدهاند. این مقاله با رویکردی میانرشتهای، به تحلیل تطبیقی رژیم گیاهخواری از منظر علوم تغذیه و آموزههای اسلامی میپردازد. در بخش نخست، یافتههای علمی نشان میدهند که رژیم گیاهخواری در کوتاهمدت میتواند به بهبود شاخصهای سلامت مانند کاهش وزن، فشارخون و کلسترول کمک کند، اما در بلندمدت ممکن است با کمبودهای تغذیهای جدی همراه باشد. در مقابل، رژیم متعادل همهچیزخواری، در صورت رعایت اصول تغذیهای، میتواند نتایج مشابهی داشته و از نظر تأمین ریزمغذیها پایدارتر باشد. در بخش دوم، آموزههای قرآنی و روایی مرتبط با تغذیه بررسیشدهاند. قرآن کریم انسان را موجودی همهچیزخوار معرفی میکند و مصرف گوشت را مجاز و در مواردی توصیهشده میداند، مشروط بر رعایت اعتدال و پرهیز از اسراف. در روایات اهلبیت علیهمالسلام نیز تأکید شده که ترک کامل گوشت نهتنها مطلوب نیست، بلکه مورد نهی قرارگرفته است؛ درحالیکه افراط در مصرف آن نیز نکوهش شده است؛ بنابراین، اسلام الگویی متوازن ارائه میدهد که بر پایه همهچیزخواریِ معتدل و پرهیز از اسراف استوار است.نتیجه این مطالعه آن است که گیاهخواری میتواند بهعنوان روشی درمانی و موقتی برای برخی شرایط جسمانی مفید باشد، اما ترک دائمی گوشت با آموزههای اسلامی سازگار نیست. سبک تغذیهای اسلامی، با تأکید بر اعتدال، تنوع غذایی و تربیت اخلاقی، الگویی پایدار و سلامتمدار برای زندگی بلندمدت ارائه میدهد.
ایمانیفر، ح؛ و محمودی، س. (۱۴۰۳). بررسی مقدماتی اصول و روش کاهش وزن از دیدگاه قرآن کریم و روایات. فصلنامه علمی-پژوهشی سُک و تزکیه اسلامی، ۸(۱)، ۷۰–۸۰.
برقی، ا. ب. م. (۱۴۰۳ق). المحاسن. قم: دارالکتب الاسلامیه.
حسینی، م. (۱۴۰۳). تغذیه اخلاقی در اسلام: بررسی روایات مربوط به مصرف گوشت. پژوهشنامه مطالعات اسلامی و سلامت، ۵(۲)، ۹۱–۱۰۸.
نعمتی، م. (۱۴۰۴). بررسی کمبودهای تغذیهای در رژیمهای گیاهخواری. نشریه تغذیه و سلامت دانشگاه علوم پزشکی تهران، ۱۲(۲)، ۴۵–۵۸.
Appleby, P. N, & Key, T. J. (2023). Long-term health of vegetarians and vegans. Cambridge University Press.
Baroni, L, Goggi, S, & Battaglino, R. (2024). Plant-based diets and inflammation: A review of clinical evidence. Foods, 13(2), 215. https://doi.org/10.3390/foods13020215.
Blackie, R, Singh, A, & Patel, M. (2023). Bone health in vegetarians and vegans: A systematic review. Journal of Health, Population and Nutrition, 41(1), 12–21. https://doi.org/10.1186/s41043-023-00345-9.
Capodici, C, Dinu, M, & Pagliai, G. (2024). Vegetarian diets and chronic disease prevention: A meta-analysis. Foods, 13(5), 487. https://doi.org/10.3390/foods13050487.
Dinu, M, Pagliai, G, & Sofi, F. (2023). Vegetarian diets and mortality: A comprehensive meta-analysis. Nutrients, 15(3), 612. https://doi.org/10.3390/nu15030612.
Fontana, L, & Willett, W. C. (2023). Plant-based diets and metabolic health: Evidence from clinical trials. Harvard School of Public Health. https://www.hsph.harvard.edu/nutrition.
Leitzmann, C, & Keller, M. (2023). Vegetarian nutrition and sustainability: Ethical and ecological perspectives. International Journal of Nutrition and Food Sciences, 12(1), 33–45.
Lee, S, Kim, J, & Park, H. (2024). Nutritional adequacy of plant-based diets: A review. Nutrition Reviews, 82(1), 45–59. https://doi.org/10.1093/nutrit/nuaa123.
Schnabel, L, Kesse-Guyot, E, & Allès, B. (2023). Vegetarian diets and mental health outcomes: A longitudinal study. Public Health Nutrition, 26(4), 789–798. https://doi.org/10.1017/S1368980023000123.
Türkmen, İ. (2024). Impact of plant-based diets on long-term health: A comparative review. Next Generation Journal for The Young Researchers, 8(1), 1–15. https://globalresearchandinnovationpublications.com/NGJFTYR/article/view/38.
Wang, T, Zhao, Y, & Chen, L. (2023). Vegetarian and vegan diets: Benefits and drawbacks. European Heart Journal, 44(36), 3423–3439. https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehad342.
