1
دکترای تخصصی مددکاری اجتماعی، استادیار، گروه مددکاری اجتماعی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران.
2
متخصص بیماریهای کودکان. واحد توسعه تحقیقات بالینی مرکز درمانی ولایت، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران
3
دکترای جامعه شناسی، گروه مددکاری اجتماعی، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی ، تهران، ایران
4
کارشناس ارشد مددکاری اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
5
مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران
چکیده
هدف: اصول اخلاق پزشکی اسلامی برگرفته از منابع دینی، بهویژه قرآن، بر رفتار اخلاقی و مسئولیتپذیری در حرفه پزشکی تأکید دارد. این مقاله با استفاده از روش مرور دامنهای، مطالعات مرتبط بااخلاق پزشکی اسلامی از منظر قرآن را بررسی کرده است. روشها: جستجوی نظاممند با کلیدواژههای مرتبط در پایگاههای PubMed، Web of Science، Scopus و SID تا پایان سال 2024 انجام شد. معیار ورود، مطالعات مروری بود که به بررسی اخلاق پزشکی متقابل بین بیمار و کادر درمان از دیدگاه قرآن پرداخته یا مستقیماً به اصول اخلاق پزشکی اسلامی اشاره داشتند. کیفیت مقالات با چکلیست اصلاحشده AMSTAR ارزیابی شد. یافتهها: ده مقاله مطابق معیارها انتخاب شد. اصولی چون رازداری پزشکی (حفظ اطلاعات بیمار)، نیت خیر پزشک (عدم مسئولیت در صورت حسن نیت)، اهمیت اطلاعرسانی به بیمار، تلاش برای کاهش رنج بیماران و ارزشمند بودن مراقبتهای پزشکی مطرح گردید. در موضوع سقطجنین، اسلام آن را مصداق "قتل نفس" میداند. پیوند و اهدای عضو در صورت نجات جان یا بهبود کیفیت زندگی بیمار و با رضایت آگاهانه، مجاز است. همچنین، ارائه حقیقت و اطلاعات کافی به بیمار برای تصمیمگیری آگاهانه، بهعنوان یک حق اخلاقی اساسی شناخته میشود. نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد که توجه به اصول اخلاقی اسلامی و دستورات قرآنی میتواند موجب ارتقای اخلاق پزشکی و بهبود کیفیت مراقبتهای درمانی در جوامع اسلامی و حتی فراتر از آن شود.
Adel Mashhad Seri F, Khadem Abolfazli M, Ataei G. Top patterns of ethics in Iranian medical education. Education and Ethics In Nursing. 2022;2(3).
Padela AI, Shanawani H, Greenlaw J, Hamid H, Aktas M, Chin N. The perceived role of Islam in immigrant Muslim medical practice within the USA: an exploratory qualitative study. Journal of medical ethics. 2008;34(5):365-9.
Serour G. What is it to practise good medical ethics? A Muslim's perspective. Journal of medical ethics. 2015;41(1):121-4.
Synopsis of Medical Ethics: A collection of articles on medical ethics: Tehran Soroush Publication; 1994.
Salari P, Larijani B. Publication trend in Islamic medical ethics in Iran and the world: Designing a road. Journal of religion and health. 2021;60:941-60.
Pham MT, Rajić A, Greig JD, Sargeant JM, Papadopoulos A, McEwen SA. A scoping review of scoping reviews: Advancing the approach and enhancing the consistency. Research Synthesis Methods, 5 (4), 371–385. 2014.
Shea BJ, Grimshaw JM, Wells GA, Boers M, Andersson N, Hamel C, et al. Development of AMSTAR: a measurement tool to assess the methodological quality of systematic reviews. BMC medical research methodology. 2007;7:1-7.
Page MJ, McKenzie JE, Bossuyt PM, Boutron I, Hoffmann TC, Mulrow CD, et al. The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting systematic reviews. International journal of surgery. 2021;88:105906.
Hatami H, Hatami M, Hatami N. The religious and social principles of patients’ rights in holy books (Avesta, torah, bible, and quran) and in traditional medicine. Journal of religion and health. 2013;52:223-34.
ABDUL LATIF ALNASIR F. HISTORICAL & RELIGIOUS PERSPECTIVES IN DEALING WITH AIDS. JK Practitioner. 2015;20.
Aderyani MR, Javadi M, Tavakkoli SN, Kiani M, Abbasi M. Conceptualization of Idle (Laghw) and its relation to medical futility. Journal of Medical Ethics and History of Medicine. 2016;9.
Naji Z, Zamani Z, Koutlaki SA, Salamati P. Personal autonomy in health settings and Shi’i Islamic Jurisprudence: a literature review. Medicine, Health Care and Philosophy. 2017;20:435-41.
Dayan F, Sheraz MM, Al Mahmood AK, Islam S. The Maximus of Necessity and Its Application to Organ Transplantation: An Islamic Bioethical Perspective. Bangladesh Journal of Medical Science. 2021;20(3):511-24.
Yadollahpour B. The Theory of Euthanasia (Autonomous and Active Euthanasia) In Quranic Perspective. J Babol Univ Med Sci 2013;15(1):56-65.
Rassool GH. Cultural competence in nursing Muslim patients. Nursing times. 2015;111(14):12-5.
Ali AY. The Holy Quran english translation of the meanings and commentary: Bookish; 2025.
Shomali MAJJoME, Medicine Ho. Islamic bioethics: a general scheme. 2008;1:1.
Padela AI, Curlin FA. Religion and disparities: Considering the influences of Islam on the health of American Muslims. Journal of religion and health. 2013;52:1333-45.
Sachedina A. Islamic biomedical ethics: Principles and application: Oxford University Press; 2009.
Rassool GH. The crescent and Islam: healing, nursing and the spiritual dimension. Some considerations towards an understanding of the Islamic perspectives on caring. Journal of advanced nursing. 2000;32(6):1476-84.
Tavaokkoli SN, Nejadsarvari N, Ebrahimi A. Analysis of medical confidentiality from the Islamic ethics perspective. Journal of religion and health. 2015;54:427-34.
Raiesifar A, Firouzkouhi M, Fooladi M, Parvizy S. Journal of Medical Ethics and History of Medicine. Journal of Medical Ethics & History of Medicine. 2016;9(13).
Fadel HE. Obstetrics in Islamic medicine: An historical perspective. Journal of the Islamic Medical Association of North America. 1996;28(3).
Mahmood MA, Yusof NM, Saidi S, Ahmad ACJIMJM. The integration of islamic values in daily clinical practice among healthcare professionals: a scoping review. 2023;22(3).
Padela AI. Islamic medical ethics: a primer. Bioethics. 2007;21(3):169-78.
Tricco AC, Lillie E, Zarin W, O'Brien KK, Colquhoun H, Levac D, et al. PRISMA extension for scoping reviews (PRISMA-ScR): checklist and explanation. Annals of internal medicine. 2018;169(7):467-73.
Arksey H, O'Malley L. Scoping studies: towards a methodological framework. International journal of social research methodology. 2005;8(1):19-32.
جوادی,محمدحسین , محمدی,غلامرضا , سیار,ثریا , عباسی زاغه,اسماعیل و باباخانیان,مسعوده . (1404). اصول و معیارهای کلیدی اخلاق پزشکی در تعامل متقابل بیمار و کادر درمان از دیدگاه قرآن: یک مرور دامنهای بر مطالعات مروری. قرآن وطب, 10(4), 317-326.
MLA
جوادی,محمدحسین , , محمدی,غلامرضا , , سیار,ثریا , , عباسی زاغه,اسماعیل , و باباخانیان,مسعوده . "اصول و معیارهای کلیدی اخلاق پزشکی در تعامل متقابل بیمار و کادر درمان از دیدگاه قرآن: یک مرور دامنهای بر مطالعات مروری", قرآن وطب, 10, 4, 1404, 317-326.
HARVARD
جوادی محمدحسین, محمدی غلامرضا, سیار ثریا, عباسی زاغه اسماعیل, باباخانیان مسعوده. (1404). 'اصول و معیارهای کلیدی اخلاق پزشکی در تعامل متقابل بیمار و کادر درمان از دیدگاه قرآن: یک مرور دامنهای بر مطالعات مروری', قرآن وطب, 10(4), pp. 317-326.
CHICAGO
محمدحسین جوادی, غلامرضا محمدی, ثریا سیار, اسماعیل عباسی زاغه و مسعوده باباخانیان, "اصول و معیارهای کلیدی اخلاق پزشکی در تعامل متقابل بیمار و کادر درمان از دیدگاه قرآن: یک مرور دامنهای بر مطالعات مروری," قرآن وطب, 10 4 (1404): 317-326,
VANCOUVER
جوادی محمدحسین, محمدی غلامرضا, سیار ثریا, عباسی زاغه اسماعیل, باباخانیان مسعوده. اصول و معیارهای کلیدی اخلاق پزشکی در تعامل متقابل بیمار و کادر درمان از دیدگاه قرآن: یک مرور دامنهای بر مطالعات مروری. فصلنامه علمی - پژوهشی, 1404; 10(4): 317-326.
