1
استادیار گروه معارف اسلامی دانشکده علوم پزشکی مراغه، مراغه، ایران.
2
استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
چکیده
زمینه و هدف: رشد تجربهگرایی، زمینه رویکرد مادی در عرصههای مختلف را فراهم کرد، یکی از این عرصهها رویکرد مادی به مفاهیم غیبی و معنوی بود که با توجه به نفوذ رویکرد مادی، نواندیشان با تکیهبر اثباتگرایی به بررسی مفاهیم غیبی و معنوی قرآن پرداختند و ابتدا آن مفاهیم را انکار کرده و در مقاطع بعدی مفاهیم معنوی و غیبی را با امور مادی تطبیق نمودند، با توجه به تأثیر باورهای دینی در سعادت انسان، هدف پژوهش این است که روشن کند پیامدهای سلامت اجتماعی رویکرد مادی به مفاهیمغیبی و معنوی قرآن چیست؟ مواد و روشها: پژوهش حاضر به روش تحلیل محتوا با گردآوری اطلاعات به شیوه کتابخانهای و با استفاده از پایگاههای اطلاعاتی Magiran، SIDو PubMedو موتور جستجوی Google Scholarبا واژگان کلیدی «سلامت اجتماعی»، «پوزیتیویسم»، «رویکرد مادیگرایانه»، «علم تجربی» و «مفاهیم غیبی و معنوی» مورد جستجو قرار گرفتند؛ درمجموع 26 منبع مرتبط با هدف مطالعه تشخیص داده شد و مورداستفاده قرار گرفتند. نتیجهگیری: طبق یافتهها و نتایج پژوهش، رویکرد مادی به مفاهیم غیبی و معنوی موجب به وجود آمدن پدیدههای اجتماعی همانند رشد اومانیسم، ناسیونالیسم، تحریف معنوی مفاهیم غیبی قرآن، کنار زدن غیب و زدودن معنویت بوده و بدینوسیله سلامت اجتماعی جامعه را با چالش مواجه ساخته است. لذا به رسمیت شناختن علوم دیگر همانند فلسفه، وحی و عرفان، استفاده بهینه از براهین فلسفی و تفسیر ضابطهمند از قرآن و استفاده از هر علمی در قلمرو خود از راهکارهای پیشگیری از رویکرد مادی به مفاهیم غیبی و معنوی قرآن است.
قاسمی، حمیدمحمد. تمثیلات قرآن و جلوههای تربیتی آن، چاپ سوم، تهران: شرکت چاپ و نشر بینالملل، 1390، 158.
طباطبائی، سیدمحمدحسین. المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ نهم، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1383، 46.
سعیدیروشن، محمدباقر. تحلیل زبان قرآن و روششناسی فهم آن، چاپ هشتم، قم: انتشارات پژوهشکده حوزه و دانشگاه، 1396، 274.
نصیری، علی. معرفت قرآنی، چاپ اول، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1387، 585.
هات، جاناف. علم و دین: از تعارض تا گفتوگو، ترجمه: بتول نجفی، چاپ سوم، تهران: انتشارات طه، 1382، 32.
باربور، ایان، دیدار دانش و دین، ترجمه: یوسف نوظهور، حسن اکبریبیرق، چاپ اول، تهران: انتشارات فروزش، 1397، 25.
سیدکلان سیدمحمد، ملکی آوارسین صادق. تبیین مفهوم سلامت اجتماعی بر اساس دیدگاه قرآن کریم (با محوریت سورهی کهف). نشریه اسلام و سلامت. ۱۳۹۹، دوره 5، شماره 1، صص 45-54.
سبحانی، جعفر. دایره المعارف الهیات اسلامی، ج 2، قم: انتشارات مؤسسه امام صادق (ع)، 1398، 14-15.
غرویان، محسن، قوامیان، شاکر، ملى گرایى (ناسیونالیسم) از دیدگاه اسلام، مجله معرفت، 1380، دوره 10، شماره 50، صص 1-10.
نظری، علی اشرف. ناسیونالیسم و هویت ایرانی: مطالعه موردی دوره پهلوی اول، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، 1386، دوره 9، شماره 22، صص 141-173.
