Quran and Medicine

Quran and Medicine

A Comparative Study of Therapeutic Strategies for "Soqm" in Verses 89 and 145 of Surah As-Saffat with Contemporary Psychological Theories

Document Type : Original Article

Authors
Fatemeh Ramyar 1
Mohsen Nouraei 2
1 Ph.D. Student, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.
2 Associate Professor - Department Of Qur`an And Hadith Studies - University Of Mazandaran – Babolsar- Iran.
Abstract
Objective: This research analyzes the therapeutic strategies for "Soqm"(affliction) in two Quranic narratives: first, the story of Prophet Ibrahim(AS), who refused to participate in idolatrous ceremonies by declaring "Indeed, I am ill(Soqīm)"; and second, the story of Prophet Yunus(AS), who was delivered from the whale’s belly while in a state of"Saqīm". The study aims to extract therapeutic models for"Saqm" at individual and social levels and conduct a comparative analysis with psychological theories.
Method: Using a descriptive-analytical approach, this study draws on exegetical sources and psychological theories to elucidate the dimensions of therapeutic strategies.
Findings: The results reveal that the Quran presents two complementary therapeutic strategies: Guidance-oriented therapeutic strategies for "Saqm," including Ibrahim’s (AS) corrective action and Psychologically-oriented therapeutic strategies aligned with Garmezy and Masten’s "self-awareness" theory. The psychotherapy model incorporates Festinger’s "cognitive dissonance," Hemphill’s"attitude change," Bandura’ "observational learning," and Beck’s "cognitive restructuring." Additionally, the gradual recovery phase aligns with Prochaska’s "stages of change" and Touraine’s"social movements".
Conclusion: The integration of guidance-oriented and psychologically-oriented therapeutic strategies for "Saqm" addresses both personal growth and social transformation, offering a comprehensive framework for designing therapeutic interventions at individual and societal levels. This study demonstrates that Quranic teachings can serve as a valuable resource for developing therapeutic theories and methods in contemporary psychology.
Keywords
Ibrahim(AS)
Soqm
Surah As-Saffat
Therapeutic Strategies
Yunus(AS)
1.      قرآن کریم، ترجمه مکارم شیرازی
2.      آلن، کار، (1385)، روانشناسی مثبت علم شادمانی و نیرومندی‌های انسان، ترجمه حسن پاشا شریفی و همکاران، تهران: سخن.
3.      ابن سیده، علی بن اسماعیل، (1421 ق)، المحکم و المحیط الأعظم، بیروت: دارالکتب العلمیة.
4.      ابن عاشور، محمد طاهر، (1420 ق)، التحریر و التنویر المعروف بتفسیر ابن عاشور، بیروت، فرهنگ نشر نو.
5.      أزهری، ابومنصور محمد بن محمد، ( 1421 ق )، التهذیب اللغه، محقق: محمد عوض مرعب، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
6.      بارون رابرت. دونابرن وبلرتی جانسون (۱۳۸۹) روانشناسی اجتماعی ترجمه على تحصیلی تهران کتاب آمه
7.      بحرانی، سید هاشم بن سلیمان، (1374 ش)، البرهان فی تفسیر القرآن، محقق: قسم تادراسات الإسلامیة موسسة البعثة، قم: موسسة بعثة.
8.      برنز، دیوید، (1386 ش)، شناخت درمانی، ترجمه مهدی قراچه داغی، تهران: پیکان.
9.      پروچسکا، جمیز؛ نورکراس، جان، (1402 ش)، نظریه‌های مشاوره و روان‌درمانی پروچسکا، مترجم: مهدی گنجی، اردبیل: ساوالان.
10.  جوادی آملی، عبدالله، (۱۳۸۸ ش)، تفسیر تسنیم، قم: اسراء.
11.  حقی، اسماعیل بن مصطفی، (1405 ق)، قم، دار إحیاء التراث العربی.
12.  حویزی، عبد علی بن جمعه، (1415 ق)، مصحح هاشم رسولی، قم: اسماعیلیان.
13.  چلبی مسعود (۱۳۷۵) جامعه‌شناسی نظم تشریح و تحلیل نظری نظم اجتماعی تهران نی
14.  خانزاده، عباسعلی؛ ملکی منش، حسین؛ طاهر محبوبه، آرزو، (1397 ش)، «مجرد آرزو تأثیر آموزش مهارت خودآگاهی بر کاهش رفتارهای پرخاشگرانه اعتیاد پذیری و خودکشی دانش آموزان دختر دبیرستانی اندیشه‌های نوین تربیتی»، د14، ش1، صص ۱۳۵-۱۶۰.
15.  راغب اصفهانی، حسین بن محمد، ( 1412 ق )، مفردات أافاظ القرآن، محقق: صفوان عدنان داوودی، بیروت: دارالشامیه.
16.  رضایی اصفهانی، محمد علی، (1387 ش)، تفسیر قرآن مهر، قم: پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن.
17.  شولتز، دوان پی، (1403 ش)، نظریه‌های شخصیت، مترجم: یوسف کریمی، تهران: ارسباران
18.  طباطبایی، محمدحسین، (1352 ش)، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: موسسة الأعلمی للمطبوعات.
19.  طبرسی، فضل بن حسن، (1408 ق)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دارالمعرفة.
20.  طبری، محد بن بن جریر، (1413 ق)، تاریخ الطبری: تارخ الأمم و الملوک، بیروت: موسسة عزالدین.
21.  طریحی، فخرالدین محمد، ( 1375 ش )، مجمع البحرین، محقق: احمد حسینی اشکوری، تهران: مرتضوی.
22.  فخر رازی، محمد بن عمر، (1420 ق)، التفسیر الکبیر، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
23.  قربانی قهفرخی، لیلا؛ اسلامی، صدیقه، (۱۳۹۸ ش)، «رابطه بین هوش هیجانی و خودکارآمدی معلمان تربیت بدنی»، رویش روان‌شناسی، سال8، ش34، فروردین1398، صص68-57.
24.  قرائتی، محسن، (۱۳۸۸ ش)، تفسیر نور، تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
25.  قرشی، بنابی، علی‌اکبر، ( 1371 ش )، قاموس القرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
26.  کاشانی، فتح الله بن شکرالله، (1336 ش)، تفسیر کبیر منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، تهران: کتابفروشی و چاپخانه محمدحسن علمی.
27.  کریمی، سید باقر حسینی؛ شیر افکن، محمد حسین، (1400)، بررسی تفسیری «فَنَظَر َ نَلْرَةً فِی النُّجُوم * فَقَالَ إِنِّی سَقیم» از منظر مفسران فریقین، نشریه علمی مطالعات تفسیری، سال ۱۲، شماره46، تابستان ۱۴۰۰، شماره ۴۶، صص ۲۴ – ۷.
28.  کلینی، محمد بن یعقوب، (1407)، الکافی، تهران: دار الکتب الإسلامیه.
29.  کیانی، محمد حسین، (1396 ش)، جنبش های نوپدید دینی-معنوی، قم: سازمان تبلیغات اسلامی.
30.  مغنیه محمد جواد. (۱۴۲۴ ق). الکاشف، قم: دار الکتاب الاسلامی.
31.  مکارم شیرازی، ناصر (1371 ش)، تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه، تهران.
32.  مکی، بن حموش، (1429 ق)، الهدایة فی بلوغ النهایة، امارات: جامعة الشارقة.
33.  نریمانی، زهره؛ عبداللهی پور، مهدی؛ موسائی پور، محبوبه، (1401)، تحلیل و ارزیابی کاربست واژگان مرض اذی ضررو سقم در قرآن با تکیه بر تفسیر قرآن به قرآن، پژوهش‌نامه معارف قرآنی، سال سیزدهم، شماره ۵۰، پاییز ١٤٠١، صص 228-201.
34.  همفرن، کیت؛ بونیول، ایلونا، (1393 ش)، روان شناسی مثبت گر (نظریه‌ها، پژوهش‌ها و کاربست‌ها)، قم: موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث.
35.Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Prentice-Hall.The University of Michigan P.247.
36.Ibid. Self-efficacy: toward a unifying theory of behavioral change, Psychological Review84, 191–215.
.Ibid. Self-efficacy: the exercise of control, New York, Freeman37.
38.Beck, Aaron (2005), cognitive therapy for challenging problems, Journal of Affect disord, 68, 159- 165.
39.Ibid, A. T. (1976). Cognitive Therapy and Emotional Disorders. International Universities Press.
40.Bourdieu P. (1981). "La représentation politique; éléments pour une théorie champ politique". Actes de la Recheche en scinces Sociales. 3-24.
41.Brown, K. W. & Ryan, R. M, The Benefits of Being Present: Mindfulness and Its Role in Psychological Well-Being, Journal of Personality and Social Psychology, 84 (4), 2003, p: 822- 848.
42.Coelho, H. F, Canter, P. H, & Ernst, E. (2007). Mindfulness-Based cognitive therapy: Evaluating current evidence and informing future research. Journal Consulting and Clinical Psychology, 75(6), 1000-5.
43.Duber F. (2019). "Touraine: le sujet contre le système". Lua Nova: Revista de Cultura e Política, 15-35.
44.Dunner.D.L.& Jacobson, N.S. (2006). Randomized trial of behavioral activation, cognitive therapy, and antidepressant medication in the acute treatment of adults with major depression. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 74, 658- 670.
45.Farnham, S. D, Greenwald, A. G & Banaji, M. R, (1999). Implicit self-esteem. In D. Abrams, & M. A. Hogg, Social identity and social cognition (pp. 230 248). Bodmin, M.P.G. Books Ltd.
46.Festinger, L. (1957). A Theory of Cognitive Dissonance. Stanford University Press.
47.Ghobari Bonab, Bagher & Haddadi Koohsar, Ali Akbar, Relation between image of God with hostility and interpersonal sensitivity in college students, Procedia Social and Behavioral Sciences, 5, 2010, p: 970- 974.
48.Gawronski, B. (2012), "Back to the Future of Dissonance Theory: Cognitive Consistency as a Core Motive", Social Cognition, 30 (Special Issue: Threat- Compensation in Social Psychology: Is There a Core Motivation?): 652-668.
49.George, B.P; Edward, M. (2009), "Cognitive Dissonance and Purchase Involvement in the Consumer Behavior Contexť", The IUP Journal of Marketing Management, VIII(3& 4): 7-24.
50.Greenway, A.P, Milne L.C, Clarke, V, Personality variables, self-esteem and depression and an individual's perception of God, Mental Health, Religion & Culture, 6, 1, 2003, p: 45- 58.
51.Hegel, 1971, Phenomenology of spirit. Trans. A.V. Miller, Oxford University Press.pp. 91,758.
52.Maddux, J. E, Norton, L & Leary, M. R, (1988). Cognitive components of social anxiety: An integration of self-presentational theory and self-efficacy theory, Journal of Social and Clinical Psychology, 6, 180-190.
53.Masten, Anne S. (1991). Cicchetti, Dante May. "Risk and Resilience in Development and Psychopathology". Norman Heritage doi. Gramezi." Development and Psychopathology"
 24(2): 333-334.
54.Murray, A.A. (2009), "The effects of psychopathy and Machiavellianism on cognitive dissonance", ETD Collection for University of Texas, El Paso. Paper AAI1465221.
55.Prochaska, J. O., & Norcross, J. C. (1983). Systems of psychotherapy: A transtheoretical analysis. Oxford University Press.
56.Touraine, A. (1973). Production de la société. Éditions du Seuil.
57.Ibin. (1985) “An Introduction to the study of social Movements” Social Research, 52, 749-88
58.Wilson, J. (1973), Introduction to Social Movement, NY: Basic Books.