قرآن وطب

قرآن وطب

رویکردی قرآنی به سلامت روان: بررسی آموزه‌های روان‌شناختی سوره حمد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
مقدمه: در عصر حاضر، با توجه به فشارهای فزاینده ناشی از سبک زندگی مدرن، سلامت روان به عنوان یکی از ارکان اساسی کیفیت زندگی و انسجام اجتماعی، اهمیت مضاعفی یافته است. این پژوهش با هدف بررسی ظرفیت‌های سوره حمد در ارتقاء بهزیستی روانشناختی و ارائه چارچوبی مبتنی بر آموزه‌های وحیانی در مواجهه با چالش‌های سلامت روان، صورت پذیرفته است.

روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی-تحلیلی از نوع تحلیل محتوا انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعه تفاسیر قرآن (با تمرکز بر سوره حمد)، پژوهش‌های پیشین در حوزه سلامت روان از منظر قرآن و منابع علمی روانشناختی گردآوری گردیدند. در مرحله تحلیل، مفاهیم کلیدی مرتبط با سلامت روان در سوره حمد استخراج و مضامین آن با اصول و نظریه‌های روانشناختی سلامت روان تطبیق داده شد.



یافته ها: نتایج تحلیل محتوای کیفی آیات سوره حمد، منتج به استخراج مفاهیم کلیدی مرتبط با سلامت روان از جمله استعانت، توکل، سپاس و ستایش خداوند، ربوبیت، معاد، هدایت الهی و عبودیت گردید. این آموزه‌ها، با تقویت معنای زندگی، هدفمندی، عزت نفس، مسئولیت‌پذیری، اعتماد به نفس، اعتدال، الگوبرداری، شناخت اجتماعی و ارتباطات مثبت، به بهبود ابعاد مختلف سلامت روان کمک شایانی می‌نمایند.



نتیجه گیری: پژوهش حاضر نمایانگر آن است که سوره حمد مشتمل بر مفاهیم روانشناختی قابل توجهی است که ظرفیت بالقوه‌ای در راستای ارتقاء بهزیستی روانشناختی و تعالی فردی داراست. تعمیق در این مفاهیم و بهره‌گیری از رویکردهای تجربی جهت سنجش میزان اثربخشی آن‌ها، می‌تواند راهگشای توسعه مداخلات روانشناختی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی باشد.
کلیدواژه‌ها