قرآن وطب

قرآن وطب

رویکردی قرآنی به سلامت روان: بررسی آموزه‌های روان‌شناختی سوره حمد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
مقدمه: در عصر حاضر، با توجه به فشارهای فزاینده ناشی از سبک زندگی مدرن، سلامت روان به عنوان یکی از ارکان اساسی کیفیت زندگی و انسجام اجتماعی، اهمیت مضاعفی یافته است. این پژوهش با هدف بررسی ظرفیت‌های سوره حمد در ارتقاء بهزیستی روانشناختی و ارائه چارچوبی مبتنی بر آموزه‌های وحیانی در مواجهه با چالش‌های سلامت روان، صورت پذیرفته است.

روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی-تحلیلی از نوع تحلیل محتوا انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعه تفاسیر قرآن (با تمرکز بر سوره حمد)، پژوهش‌های پیشین در حوزه سلامت روان از منظر قرآن و منابع علمی روانشناختی گردآوری گردیدند. در مرحله تحلیل، مفاهیم کلیدی مرتبط با سلامت روان در سوره حمد استخراج و مضامین آن با اصول و نظریه‌های روانشناختی سلامت روان تطبیق داده شد.



یافته ها: نتایج تحلیل محتوای کیفی آیات سوره حمد، منتج به استخراج مفاهیم کلیدی مرتبط با سلامت روان از جمله استعانت، توکل، سپاس و ستایش خداوند، ربوبیت، معاد، هدایت الهی و عبودیت گردید. این آموزه‌ها، با تقویت معنای زندگی، هدفمندی، عزت نفس، مسئولیت‌پذیری، اعتماد به نفس، اعتدال، الگوبرداری، شناخت اجتماعی و ارتباطات مثبت، به بهبود ابعاد مختلف سلامت روان کمک شایانی می‌نمایند.



نتیجه گیری: پژوهش حاضر نمایانگر آن است که سوره حمد مشتمل بر مفاهیم روانشناختی قابل توجهی است که ظرفیت بالقوه‌ای در راستای ارتقاء بهزیستی روانشناختی و تعالی فردی داراست. تعمیق در این مفاهیم و بهره‌گیری از رویکردهای تجربی جهت سنجش میزان اثربخشی آن‌ها، می‌تواند راهگشای توسعه مداخلات روانشناختی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی باشد.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 28 اردیبهشت 1405