قرآن وطب

قرآن وطب

ارائه‌ی الگوی اسلامی تربیت اخلاقی کودک در خانواده معاصر بر اساس مفاهیم قرآنی؛ با استفاده از نظریه داده‌بنیاد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی
چکیده
پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه‌های تربیت اخلاقی کودک در خانواده ایرانی معاصر و ارائه مدلی برای ارتقای کارآمدی تربیت خانوادگی اجرا شده است. این پژوهش از نظر اجرا مبتنی بر نظریه داده بنیاد بود. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۵ نفر از متخصصان و فعالان تربیتی و علوم قرآنی بودند که بر اساس اصل اشباع نظری و با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختارمند بود و تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA2020 انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد تربیت اخلاقی کودک در شش بعد قابل تبیین است: شرایط علّی، مقوله‌های محوری، شرایط زمینه‌ای، عوامل مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها. شرایط علّی بر اهمیت الگوهای دینی و تحولات اجتماعی نوین تأکید دارد؛ مقوله‌های محوری بر ضرورت تعادل میان آموزه‌های سنتی و حساسیت نسبت به شرایط معاصر تمرکز دارند. شرایط زمینه‌ای، ساختار خانواده، وضعیت اقتصادی، فرهنگ مصرف و دسترسی به فناوری را عامل مؤثر دانسته و عوامل مداخله‌گر همچون سطح تحصیلات والدین، سلامت روان، تعاملات خانوادگی و تاثیر همسالان را کلیدی می‌داند. در بخش راهبردها، نتایج نشان داد که موفقیت تربیت اخلاقی کودک در گرو تلفیقِ تقویت ارزش‌های اخلاقی با تاکید بر آموزه‌های قرآنی، الگوسازی عملی از سیره پیامبر و اهل‌بیت، آموزش مفهومی اخلاق دینی در گفت‌وگوی خانوادگی، تنظیم محیط دیجیتال مبتنی بر معیارهای شرعی، و تقویت حمایت خانوادگی با الهام از سنت اسلامی است.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 28 اردیبهشت 1405