زمینه و هدف: سلامت معنوی به‌عنوان بُعد چهارم سلامت، علیرغم پذیرش رسمی توسط سازمان جهانی بهداشت، با شکاف نظریه و عمل مواجه است. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل نظام‌مند موانع تحقق سلامت معنوی از منظر سوره حشر انجام شد. روش: پژوهش کیفی با روش تفسیری-موضوعی بر روی متن کامل سوره حشر (۲۴ آیه) و پنج تفسیر معتبر انجام شد. تحلیل داده‌ها در چهار مرحله شامل استخراج آیات، کدگذاری نظری، طبقه‌بندی موضوعی و تحلیل رابطه‌ای-ساختاری صورت گرفت. اعتبار یافته‌ها با بازبینی خبرگان و مثلث‌سازی میان‌تفسیری تأمین شد. یافته‌ها: موانع در چهار قلمرو طبقه‌بندی شدند: (۱) شناختی (فراموشی خدا، عدم تفکر، کفر)؛ (۲) اخلاقی-روانی (نفاق، طمع، ترس)؛ (۳) اجتماعی (تفرقه، پیروی از شیطان، ضعف پیوندها)؛ (۴) رفتاری (ترک تقوا، غفلت از آخرت، عدم عمل به دانسته‌ها). تحلیل ساختاری نشان داد فراموشی خدا به‌عنوان «مانع الموانع» نقش محوری در شبکه علّی-تبادلی موانع دارد. نتیجه‌گیری: سوره حشر با روایت تاریخی، تحلیل روان‌شناختی و تعالیم الهی، چارچوبی جامع از موانع سلامت معنوی ارائه می‌دهد. رابطه دیالکتیکی میان موانع فردی و جمعی و سلسله‌مراتب موانع، ضرورت رویکردی چندسطحی و سیستماتیک با تأکید بر ریشه‌کنی فراموشی خدا را نشان می‌دهد. یافته‌ها می‌تواند مبنای طراحی مداخلات معنوی در تربیت دینی، مشاوره اسلامی و برنامه‌ریزی فرهنگی قرار گیرد.