مقدمه: باور به چشم‌زخم از اعتقادات دیرینه و رایج در بسیاری از فرهنگ‌ها و جوامع بشری است و همواره به‌عنوان عاملی برای مشکلات در زندگی فردی و اجتماعی مطرح شده است. هرچند این باور بخشی از میراث سنتی جوامع به‌شمار می‌آید، اما از منظر روانشناسی و پزشکی می‌تواند مشکلاتی در حوزه سلامت فرد ایجاد کند.



روش: پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از متون دینی و منابع روایی ابتدا صحت و اعتبار این باور را از لحاظ دینی بررسی نموده، سپس اختلالات سایکوسوماتیک ناشی از این باور و راهکارهای تلفیقی حل این اختلال را بیان می‌کند.



هدف تحقیق: روشن ساختن تأثیرات پنهان این باور بر سلامت فردی است.



یافته‌های تحقیق: یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که باور افراطی به چشم‌زخم می‌تواند زمینه‌ساز بروز انواع اختلالات روانی و مشکلات جسمانی شود. نخست، نگرانی‌های مداوم و اضطراب، به‌گونه‌ای که فرد، احساس ناامنی روانی را تجربه می‌نماید. دوم، ایجاد ترس هنگام موفقیت، به این معنا که فرد در مواجهه با هر دستاورد مثبت، نگران زوال آن به‌سبب چشم‌زخم است. سوم، توجیه شکست‌ها، به‌نحوی که افراد ناکامی‌های شخصی یا خانوادگی را به‌جای در نظر گرفتن عوامل واقعی، محصول چشم‌زخم دیگران می‌دانند. این موضوع موجب ایجاد احساس درماندگی و زمینه‌ساز ناامیدی و افسردگی می‌گردد. افزون بر این، چنین باوری می‌تواند موجب بروز رفتارهای وسواس‌گونه، مانند استفاده افراطی از تعویذها یا انجام مکرر آیین‌های دفع چشم‌زخم شود.



نتایج تحقیق: در پایان به این نتیجه می‌رسیم که بهترین روش برای کاهش آسیب‌ها، ترکیب بین درمان دینی و درمان علمی (روان‌درمانی و روان‌پزشکی) است.