در روایات فراوان و توصیه های اسلام بر اهمیت بسیار زیاد  تساهل و مدارا و نرم‏خویی و عفو و گذشت و کظم غیظ در برخورد با مردم و تاثیرات آن از نظر روانی بر سلامت فردی و اجتماعی بشر تأکید شده است. در واقع همه آیات و روایات موجود درباره عفو و بخشش و آمرزش و توبه‏پذیر بودن خدا، به گونه‏ای بر تسامح و تساهل خداوند ـ یعنی نرمش و آسان‏گیری و گذشت و چشم‏پوشی خدا ـ نسبت به گنه‏کاران و مجرمان دلالت دارد. چنان که شفاعت اخروی که بزرگ‏ترین جلوه مغفرت خداوند است از همین امر حکایت دارد. پیرامون این موضوع خداوند در آیه 53 سوره زمر می فرماید: «به بندگان من که بر نفس خویش اسراف و ستم روا داشته‏اند بگو از رحمت خدا نا امید نشوید، همانا که خداوند همه گناهان را می‏بخشد». همچنین آیات و روایات مربوط به پاداش مضاعف و فزاینده خدا نسبت به اعمال نیک بندگان نیز بر همین معنا دلالت دارد. به عنوان مثال، در در سوره انعام آیه 160آمده است: هرکس کار نیکی انجام دهد برای او ده برابر منظور می‏شود و اگر کار بدی انجام دهد همان منظور می‏شود. با توجه به اهمیت مسئله تساهل و در برابر آن اهمیت داشتن قاطعیت از نظر روانی در برابر برخی مسائل، در پژوهش حاضر که با رهیافت توصیفی تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانهای به رشتهی تحریر در آمده، تلاش شده است تا این مسألهی مهم یعنی تساهل و مصادیق آن در فرهنگ قرآنی و دینی به خوبی تبیین گردد. برای رسیدن به این مقصود ابتدا معنای لغوی و اصطلاحی تساهل با استناد به معتبرترین کتابها ذکر شده و پس از آن نیز مصادیق گوناگون تساهل هم در قرآن و هم در اندیشهی پیامبر اکرم (ص) و امام علی (ع)، بیان و بررسی گردیده است. مهمترین دستاوردهای این پژوهش آن است که هم در قرآن کریم و هم در سیرهی پیامبر اکرم (ص) و امام علی (ع) جنبهی اجتماعی تساهل بیشتر مورد توجّه بود و این مسأله به عنوان یکی از اصلیترین عوامل حفظ روابط مطلوب میان افراد جامعه و به دنبال آن، پابرجایی و حرکت جامعه در مسیر پیشرفت معرّفی گردید. ذکر آیات و احادیث متناسب با این موضوع در پژوهش حاضر، به خوبی مؤیّد این امر است.