1
دکتری تخصصی، گروه فلسفه تعلیم و تربیت، مامور آموزشی دانشگاه فرهنگیان، سیستان و بلوچستان، ایران
2
دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، حق التدریس دانشگاه فرهنگیان، سیستان و بلوچستان، ایران.
چکیده
«پستمدرنیسم»، که در بستر سکولار غرب زاده شد، دارای ویژگیهای زیر است: بر نسبیگرایی و کثرتگرایی تأکید و هرگونه باور یقینی و ارزش مطلق را مردود میداند؛ با ذاتگرایی سر ستیز داشته، هویت انسان را برساخته اجتماعی میپندارد؛ ابتنای ارزشها بر واقعیتهای تکوینی و تأثیرات ضروری اعمال بر سرنوشت انسان را برنمیتابد. در اهداف تربیتی، بر نهادینهسازی کثرتگرایی، تقویت روحیه خودسامانی در فراگیران تأکید و در اصول تربیتی بر پرهیز از جزمگرایی، مبارزه با نظاممندی و تأکید بر آزادیهای فردی اصرار میورزد. در روشهای تربیتی نیز بر گفتمان فراگیرمحوری، توجه جدی به حاشیهنشینها و نفی الگوپذیری تأکید دارند.این اندیشه، بهرغم برخورداری از یک سلسله نقاط قوت، همچون مبارزه با «جهانیسازی»، مبارزه با «علمگرایی» و تأکید بر «پویایی»، از نقاط ضعف فراوان نیز رنج میبرد. مهمترین آنها، گسیختگی فکری و تناقض آشکار در اندیشه، نادیده انگاشتن واقعیتها و معرفتهای یقینی، همچنین ارزشهای ثابت و فطری است. در این پژوهش از روش توصیفی جهت واکاوی فرصتها و تهدیدات پست مدرنیسم از نظر اخلاق و ارزشهای اخلاقی استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که نگاه پستمدرنیستها به تحولات فرهنگی و اجتماعی بهرغم نقاط قوت و جنبه ضدامپریالیستی که دارد، از نقاط ضعف فراوان نیز رنج میبرد. مهمترین نقاط ضعف آن، نداشتن مبانی متقن و قابل دفاع عقلی، ستیز با واقعیتهای تکوینی، معرفتهای یقینی و ارزشهای جاودانی است که موجب گسیختگی اندیشههای پستمدرنیستی و گرفتار آمدن در دام تضادها و حتی تناقضات آشکار شده است. آنان با اتخاذ رویکرد صرفاً سلبی، تنها به نقد و تخریب میپردازند، اما راهکار و نظریات جایگزین ارائه نمیدهند. چنانکه با تأکید افراطی بر تفاوتها و خردهفرهنگها، از اشتراکات فرهنگی و اخلاقی ملتها و مکتبها غفلت میکنند. این جنبش و یا مکتب فکری، در نهایت منجر به آنارشیسم اخلاقی و تربیتی گشته و برآیند پیروی از آن حیرت و سردرگمی فراگیران و فرو غلطیدن جامعه در باتلاق فساد و تباهی خواهد بود.