قرآن وطب

قرآن وطب

طراحی الگوی جامع زیست متعالی زنان با رویکرد سلامت روان بر اساس سبک زندگی قرآنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه روانشناسی، پژوهشکده زنان، دانشگاه الزهرا س، تهران، ایران
2 گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی، دانشگاه الزهرا س، تهران، ایران
3 الهیات، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا س، تهران، ایران
4 دانشجوی دکتری، مدیریت آموزشی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شیراز، ایران
چکیده
زمینه و هدف: مقوله زیست متعالی ازجمله مهم‌ترین موضوعات اساسی مرتبط با سبک زندگانی آرمانی و مطلوب از دیدگاه قرآن است که بررسی ویژگی‌ها و ابعاد آن نیازمند کاوش‌های علمی فراوانی است به‌ویژه در حوزه زنان که از عناصر بسیار تأثیرگذار در خانواده و جامعه هستند بنابراین هدف از این پژوهش، طراحی الگوی جامع زیست متعالی زنان با رویکرد سلامت روان براساس سبک زندگی قرآنی است.
روش بررسی: به دلیل اینکه پژوهش حاضر از نوع پژوهش کیفی است جامعه آماری در آن همانند پژوهش کمی وجود ندارد و روش نمونه‌گیری به‌صورت تئوری انجام شد. نمونه موردبررسی تمام آیات قرآن کریم در خصوص زنان است که آقای دکتر سعید داوودی با نام «زن در تفسیر نمونه» گردآوری کرده است. در تفهیم و تقطیع معانی کلی و سپس تبیین آنها از تفاسیر نور، مهر و تفسیر آیت‌الله مکارم شیرازی نیز استفاده شد. در این پژوهش از روش‌های تحلیل مضمون استفاده شد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که الگوی جامعی که مسیر را برای نیل به زیست متعالی هموارتر می‌کند دارای درون‌مایه استخراج‌شده «الگوی سلامت روان زیست متعالی» و طبقه‌ها و زیرطبقه‌های عالمه (اهل علم، هوشیار، پیامبرشناس، متفکر، سخنور، محقق‌بودن)، عارفه (انتخاب‌های متعالی در برابر حقوق فردی، صبور، شکور و اهل استمراربودن)، ذاکیه (پذیرش تعدد زوجات برای همسر خویش و همسر شایسته‌بودن)، مسارعه (مسرع و زمان‌شناس‌بودن)، بالغه (شهامت‌داشتن، قدرتمند و قاطع و مدیر بودن، باور به خودارزشمندی، استقلال در رأی و اندیشه و مسئولیت‌پذیری دینی)، عاقله (تدبیراندیشی، هدفداری و مهارت حل مسئله)، صالحه (پندپذیری، الگوپذیری و مصلح خویش بودن)، ولایت‌مدار (آشنا به حکومت‌داری، اطاعت از رهبری، قائل به حق ولایت مؤمنین بر یکدیگر)، مثبت‌اندیش (خوش‌نیت، خوش‌بین و امیدوار بودن) است.
نتیجه‌گیری: با توجه به آموزه‌های قرآن کریم، به‌کارگیری و درونی‌سازی رفتارها و صفت‌های به‌دست‌آمده از درون‌مایه‌ها در بعد سلامت روانی، کامل‌ترین راه نیل به الگوی زیست متعالی در زنان است و به‌نظر می‌رسد زن مسلمان با بهره‌گیری از الگوی زیست متعالی استخراج‌شده از کامل‌ترین کتاب آسمانی نه‌تنها به تعادل بلکه به تعالی نیز در نظام هستی دست می‌یابد و خود، خانواده و جامعه را از رشد و تعالی برخوردار می‌کند.
کلیدواژه‌ها

  1. ابوترابیان، فاطمه. (1392)، بررسی سبک زندگی غربی، چاپ اول، انتشارات باقرالعلوم.
  2. تقیان، زهرا. (1395)، پایان‌نامه بررسی و استخراج آموزه‌های سبک زندگی در قران کریم، دانشکده، دانشگاه.
  3. اسحق‌نیا تربتی، سیدرضا. (1392)، دائره المعارف قران کریم، تدوین پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلام، قم: مؤسسه بوستان کتاب.
  4. امینی، ابراهیم. (1387)، همسرداری، قم: مؤسسه بوستان کتاب.
  5. سلگی، مریم؛ نبوی، زهره السادات؛ سپاهی، ابوالفضل، (1397)، رابطه حیات طیبه و قناعت از منظر قرآن، مطالعات قرآنی، سال نهم، شماره 35.
  6. شیخ صدوق، محمدبن علی. (1413)، من لا یحضره الفقیه، قم: جامعه مدرسین.
  7. حیدری، محمد. (1395)، مبانی و راهکارهای عملی حیات طیبه در قرآن با تأکید بر نظرات علامه طباطبایی. محل نشر: انتشارات.
  8. رمزی، صمد؛ حاجیلو جلیل. (1393)، مسئولیت زنان در زندگی اجتماعی و خانوادگی از دیدگاه امام خمینی ره، نخستین همایش ملی علوم تربیتی و روان‌شناسی، محل همایش.
  9. حسن‌آبادی، معصومه. (1399)، نقش زن در تحقق حیات طیبه و موانع آن از منظر قرآن و روایات، محل نشر: انتشارات.
  10. رضازاده، فاطمه، (1395)، قرآن و سبک زندگی (در ابعاد فردی و اجتماعی)، محل نشر: انتشارات.
  11. زارعی‌پور، مرادعلی؛ صادقی، رویا. (1393)، وضعیت سلامت روان در زنان، محل نشر: انتشارات.
  12. صالحی طالشی، ساره. (1398)، بهداشت و سلامت روانی زن با توجه به  علم روانشناسی و آموزه های دینی با محوریت سبک زندگی قرآنی، محل نشر: انتشارات.
  13. صادق کوهستانی، عطیه. (1385)، زندگانی حضرت زینب سلام الله علیها، محل نشر: نسیم حیات.
  14. عضیمه، صالح. (1380)، معناشناسی واژگان قرآن، مشهد: آستان قدس رضوی.
  15. غلامی روچی، شهناز. (1399)،ن قش اخلاقی زن در ایجاد سبک زندگی اسلامی خانواده از منظر قران با تاکید بر تفسیر المیزان، محل نشر: انتشارات.
  16. مجلسی، محمدباقر. (1404)، بحار الانوار، بیروت؛ مؤسسه الوفاء.
  17. مطهری، مرتضی. (1389)، نظام حقوق زن در اسلام، محل نشر: انتشارات صدرا.
  18. کاویانی، محمد، (1391)، سبک زندگی اسلامی و ابزار سنجش آن، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  19. کافی، مجید. (1397)، سبک زندگی بر اساس تفسیر موضوعی قران، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  20. کریم بیات، محمد؛ منوچهری، روح‌الله. (1395)، نقش رسانه‌های اجتماعی در سبک زندگی اعضای کتابخانه‌های عمومی با تحلیل سوات، فصلنامه مطالعات رسانه‌های نوین، شماره 3.
  21. وحیدی گلپایگانی، محمدصادق. (1389)، سیمای مؤمنان، تهران: جمهوری.
  22. یعقوب وند، اکرم (1397)، سبک زندگی سالم انسان از منظر آموزه‌های قرآنی و نهج‌البلاغه.