1
دانشجوی دکتری، رشته علوم قرآن و حدیث، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2
استادیار، گروه دانشی فلسفه، الهیات و معارف اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3
دانشیار، گروه دانشی فلسفه، الهیات و معارف اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
سلامت و معنویت همواره به عنوان دو بعد اساسی وجود انسان، مورد توجه و پژوهش قرار گرفتهاند. سلامت جسمی، به عنوان نخستین سطح سلامت، از دیرباز مورد توجه بشر بوده و تلاشهای گستردهای برای مقابله با بیماریها و آسیبهای جسمی صورت گرفته است. از سوی دیگر، معنویت به عنوان بعدی عمیقتر از وجود انسان، در قالب سنتهای دینی و فلسفی تجلی یافته و نقش بهسزایی در تکامل روحی و روانی انسان ایفا کرده است. در میان ادیان مختلف، اسلام به عنوان دینی جامع، رویکردی ویژه به معنویت دارد و آن را در قالبهای گوناگون عرفانی، اخلاقی و فلسفی ارائه کرده است. این سه جریان فکری، که ریشه در تاریخ اسلام دارند، در یک ویژگی مشترک با عنوان «معنویت» همگرا هستند و همگی بر این باورند که انسان میتواند از طریق تعالیم ارائهشده، از ظاهر به باطن گذر کند و به درکی عمیقتر از توحید و حقیقت وجود دست یابد. باورها و اعمال دینی، مناسک مذهبی، اخلاقیات و تجارب معنوی، به ویژه دعا و مناجات، نقش مهمی در ایجاد حالات وجد و انبساط روحی در انسان ایفا میکنند. در این میان، سلامت معنوی به عنوان بعد چهارم سلامت انسان، مورد توجه ویژه این پژوهش قرار گرفته است. سلامت معنوی، که در اینجا به عنوان معنویت سالم و مطلوب تعریف میشود، محور اصلی این مقاله است. هدف این پژوهش، بررسی چیستی و ماهیت سلامت معنوی با تکیه بر مبانی قرآنی و روایی است.