قرآن وطب

قرآن وطب

مطالعه تطبیقی طب سنتی ایرانی و منابع روایی شیعه درباره گوشت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه طب ایرانی، دانشکده طب ایرانی و مکمل، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
2 مرکز تحقیقات سلامت و دین، دانشگاه علوم پزشکی قم، ایران استادیار، دانشکده سلامت و دین، دانشگاه علوم پزشکی قم، ایران
3 مرکز تحقیقات سلامت معنوی،دانشگاه علوم پزشکی قم، قم ایران
4 مرکز تحقیقات طب سنتی و مفردات پزشکی و گروه طب سنتی، دانشکده طب سنتی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.
چکیده
مقدمه: گوشت به‌عنوان بخشی بنیادین از رژیم غذایی بشر، همواره در مکاتب طبی و متون دینی مورد توجه بوده است. طب ایرانی با پشتوانه تمدنی چند هزار ساله و تأثیرپذیری از آموزه‌های اسلامی، جایگاهی ویژه در این میان دارد. با توجه به ادغام خدمات طب ایرانی در نظام سلامت کشور، بررسی تطبیقی دیدگاه‌های این مکتب با گزاره‌های طبی متون روایی شیعه درباره گوشت ضرورت می‌یابد.

مواد و روش‌ها: این پژوهش کیفی با رویکرد تحلیلی ـ تطبیقی انجام شد. داده‌ها از کتب اربعه شیعه و منابع معتبر طب ایرانی استخراج و با جست‌وجوی نظام‌مند در پایگاه‌های PubMed، Scopus، SID، Magiran و نرم‌افزارهای جامع‌الاحادیث و کتابخانه جامع طب تکمیل گردید. گزاره‌ها پس از کدگذاری در سه دسته «مشترک»، «اختلافی» و «منحصر به متون روایی» طبقه‌بندی و تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که بخش عمده‌ای از روایات با آموزه‌های طب ایرانی همخوانی دارد. با این حال، در مواردی مانند اثرات بالینی گوشت گاو، تعارض میان دو منبع مشاهده شد. همچنین، درباره برخی پرندگان وحشی، روایات فاقد متناظر در منابع طب ایرانی بودند. این اختلافات یا سکوت‌ها می‌تواند در پرتو داده‌های علوم تجربی معاصر بازبینی شود.

نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از آن است که میان طب ایرانی و متون روایی شیعه درباره آثار بالینی و شیوه مصرف گوشت، تعارض بنیادین وجود ندارد. بررسی عمیق‌تر موارد اختلافی با تکیه بر شواهد علمی روز می‌تواند زمینه‌ساز پژوهش‌های میان‌رشته‌ای و توسعه رویکردهای تلفیقی در نظام سلامت باشد.
کلیدواژه‌ها