Quran and Medicine

Quran and Medicine

Istia'dhah in the Quran: An Analysis of Defensive-Disciplinary Mechanisms in Confronting Sexual Temptations.

Document Type : Original Article

Authors
alireza fazeli 1
Seyyed Mohammad Taha Mirshamsi 2
Amir Hossein fazeli 3
1 Ph.D. Graduate in Teaching Quranic Knowledge and Hadith, University of Islamic Teachings, Qom, Iran.
2 B.A. Student in Islamic Theology and Teachings Education, Shahidan Paknejad Campus, Farhangian University, Yazd, Iran
3 B.A. Student in Islamic Theology and Teachings Education, Shahidan Paknejad Campus, Farhangian University, Yazd, Iran.
Abstract
Background and Objective: Given the challenges of managing sexual temptations and the often-superficial understanding of the Quranic concept of "Istia'dhah" (seeking refuge in God), this study was conducted with the aim of systematically analyzing this concept to reveal its functions as a multi-layered, defensive-disciplinary mechanism. The ultimate goal is to present a coherent conceptual model of this Quranic strategy.

Methodology: The present study, using a descriptive-analytical approach and the method of qualitative content analysis, examined selected verses from the Holy Quran in the Surahs of Yusuf, Maryam, Al-Imran, Al-Mu'minun, and An-Nas, referencing key exegeses (Tafsirs).

Findings: The findings led to the identification of a three-level, dynamic conceptual model for Istia'dhah. The first level, the "Reactive Shield," serves as a tool for the immediate management of acute moral crises. The second level, the "Proactive Strategy," elevates Istia'dhah to a tool for future-oriented and educational immunization. The third level, the "Foundational System" (crystallized in Surah An-Nas), addresses the uprooting of the internal and external causes of temptation by deepening and reconstructing the Tawhidi worldview (Lordship, Sovereignty, and Divinity).

Conclusion: The results indicate that Istia'dhah in the Quran is an active and multidimensional psycho-spiritual technology, not a passive plea. This hierarchical model, which encompasses everything from immediate crisis management to fundamental epistemic transformation, offers a comprehensive framework for self-discipline (tahdhib al-nafs) with practical implications for the fields of education, counseling, and individual empowerment.
Keywords
Istia'؛ dhah
Sexual Temptation
Defense Mechanism
Self-Discipline (Tahdhib al-Nafs)
Quranic Psychology
1.     حسینی الف، محمدی ب، ماهیت نفس و سازوکارهای کنترل آن از منظر قرآن و روان‌شناسی شناختی. فصلنامه روان‌شناسی و دین. 1398؛ 12(3): 45-62.
2.     صادقی ج، کریمی د، چالش‌های اخلاق جنسی در عصر رسانه‌های دیجیتال و راهکارهای مقابله با آن. پژوهش‌نامه اخلاق. 1401؛ 15(55): 112-130.
3.     رضایی ه، اکبری و، رابطه بین باورهای دینی و راهبردهای خودکنترلی در مواجهه با محتوای آسیب‌زای مجازی در دانشجویان. مجله اصول بهداشت روانی. 1399؛ 22(4): 258-267.
4.     نادری ز، قاسمی ح، مبانی و اصول تهذیب نفس در آموزه‌های قرآنی با تأکید بر سلامت معنوی. نشریه انسان و دین. 1400؛ (18): 77-95.
5.     راغب اصفهانی، حسین بن محمد. مفردات الفاظ القرآن. بیروت: دار القلم؛ 1412 ه‍. ق. ص 590.
6.     جوادی آملی، عبدالله، تسنیم: تفسیر قرآن کریم. قم: نشر اسراء؛ 1391.
7.     خداپناهی، محمدکریم. روان‌شناسی دین: رویکردی روان‌شناختی به دین و پدیده‌های دینی. تهران: انتشارات سمت؛ 1395. ص 180-185.
8.     فلیک، اووه، درآمدی بر تحقیق کیفی. ترجمه هادی جلیلی. تهران: نشر نی؛ 1397. ص 455-460.
9.     قرآن کریم، سوره یوسف، آیه ۲۳.
10.  طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم؛ 1417 ه‍. ق. ج 11، ص 125.
11.  مکارم شیرازی، ناصر و همکاران. تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیة؛ 1374. ج 9، ص 375-377.
12.  قرآن کریم، سوره مریم، آیات ۱۷-۱۸.
13.  جوادی آملی، عبدالله. تسنیم: تفسیر قرآن کریم. قم: نشر اسراء؛ 1398. ج 31، ص 244-246.
14.  قرآن کریم. سوره آل‌عمران، آیه ۳۶.
15.  طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: انتشارات فراهانی؛ 1360. ج 2، ص 320.
16.  قرآن کریم، سوره المؤمنون، آیات ۹۷-۹۸.
17.  طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم؛ 1417 ه‍. ق. ج 15، ص 66.
18.  قرآن کریم. سوره ناس، آیات ۱-۶.
19.  طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم؛ 1417 ه‍. ق. ج 20، ص 394.
20.  جوادی آملی، عبدالله. تفسیر انسان به انسان. قم: نشر اسراء؛ 1395. ص 215-218.
21.  مطهری، مرتضی، فطرت، تهران: انتشارات صدرا؛ 1372. ص 85-90.
22.  مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیة؛ 1374. ج 27، ص 480.
23.  طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران: انتشارات فراهانی؛ 1360. ج 10، ص 613.
24.  مصباح یزدی، محمدتقی، معارف قرآن (خداشناسی، کیهان‌شناسی، انسان‌شناسی)، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی؛ 1386. ص 80-83.
25.  راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، بیروت: دار القلم؛ 1412 ه‍. ق. ص 82-83.
26.  خداپناهی، محمدکریم، روان‌شناسی دین: رویکردی روان‌شناختی به دین و پدیده‌های دینی، تهران: انتشارات سمت؛ 1395. ص 210-215.
27.  فیض کاشانی، محسن، المحجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء، قم: دفتر انتشارات اسلامی؛ 1383. ج 5، ص 15-20.
28.  ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت: دار صادر؛ 1414 ه‍. ق. ج 6، ص 70 (ذیل واژه خنس).
29.  طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم؛ 1417 ه‍. ق. ج 20، ص 396.
30.  مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیة؛ 1374، ج 27، ص 485-486.
31.  جوادی آملی، عبدالله، تسنیم: تفسیر قرآن کریم، قم: نشر اسراء؛ 1388، ج 1، ص 421-425.