قرآن وطب

قرآن وطب

بررسی مولفه‌های سلامت خانواده در نهج البلاغه در راستای ارتقا و بهبود سبک زندگی اسلامی در گام دوم انقلاب..

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد عظیمی 1
سیدمهدی حسینی 2
مرتضی گلشنی گهراز 3
مرتضی بازدار 4
1 دانشیار ، گروه آموزش علوم تربیتی ، دانشگاه فرهنگیان ، صندوق پستی 889-14665، تهران ، ایران
2 استادیار ، گروه آموزش الهیات و معارف اسلامی ، دانشگاه فرهنگیان ، صندوق پستی 889-14665، تهران ، ایران sm.hoseini@cfu.ac.ir
3 کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، دانشگاه فرهنگیان علامه امینی، تبریز، ایران
4 استادیار ، گروه علوم تربیتی ، دانشگاه فرهنگیان ، صندوق پستی 889-14665، تهران ، ایران
چکیده
زمینه و هدف: سلامت خانواده را می‌توان برای ایجاد جامعه‌ای سالم بسیار مهم دانست؛ به‌طوری‌که این مقوله نقشی بسیار پررنگ در زندگی فردی هرکسی داشته و بر این اساس نیز می‌توان گفت تشکیل خانواده‎ای سالم در هر فرهنگ و جامعه‌ای اولویت اساسی به‌حساب می‌آید؛ بنابراین پژوهش حاضر در نظر دارد مؤلفه‌های سلامت خانواده در نهج‌البلاغه در راستای ارتقای گام دوم انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران را موردبررسی قرار دهد.
روش کار: پژوهش حاضر یک پژوهش کاربردی است که در دو مرحله به‌منظور دستیابی به یافته‌ها انجام پذیرفت. گام اول: با استفاده از روش پژوهش کیفی از نوع توصیفی و تحلیلی انجام گردیده است. در این مطالعه برای استخراج و تدوین مطالب از روش سه‌سو‌سازی استفاده گردید؛ یعنی مطالعه با استناد به مبانی برخاسته از نهج‌البلاغه و نیز بهره‌گیری از پژوهش‌های مربوط و مبانی نظری انجام شد. گام دوم: به‌منظور بررسی فراوانی و ضریب اهمیت مؤلفه‌های سلامت خانواده در نهج‌البلاغه، در این پژوهش از روش تحلیل محتوا استفاده‌شده است. محتوای طرح از نظر پاسخگو (متن نهج‌البلاغه) و هفت مؤلفه اصلی در حیطه مؤلفه‌های سلامت خانواده موردبررسی قرار گرفت.
یافته‌ها: بررسی مؤلفه‌های سلامت خانواده از منظر نهج‌البلاغه نشان می‌دهد که از بررسی مؤلفه‌های سلامت خانواده از منظر نهج‌البلاغه مودت و رحمت با فراوانی 9، فرزند آوری با فراوانی 3، مشورت با فراوانی 6، سرپرستی مرد با فراوانی 3، سازش و خوش‌رفتاری با فراوانی 3، اقتصاد خانواده با فراوانی 16، مدیریت استرس با فراوانی 7، آموزش مهارت‌های زندگی با فراوانی 46، تعهد و قدردانی با فراوانی 21، ازدواج با فراوانی 6، پاک‌دامنی با فراوانی 9، پوشش مناسب با فراوانی 3، حرام بودن زنا با فراوانی 2، تربیت فرزندان با فراوانی 4، شادکامی و تعامل با فراوانی 10، مشارکت و همکاری با فراوانی 15، اعتدال در رسیدگی به خانواده با فراوانی 1، اهمیت اصالت خانوادگی با فراوانی 5، دین‌داری خانواده با فراوانی 5، رعایت مرز اعضای خانواده با فراوانی 3، رعایت حقوق اعضای خانواده با فراوانی 3، رعایت مرزهای خانواده با اجتماع با فراوانی 9 به دست آمد.
نتیجه‌گیری: بیشترین ضریب اهمیت مربوط به آموزش مهارت‌های زندگی با فراوانی (46) و کمترین ضریب اهمیت اعتدال در رسیدگی به خانواده با مقدار (1) است.
کلیدواژه‌ها
سلامت خانواده
نهج‌البلاغه
سبک زندگی اسلامی
گام دوم انقلاب اسلامی
ایران
  1. The Holy Quran (in Persian)
  2. Shirveyehpour, Shahriar; Nikoeyeh, Mehdi; Azizmohammadlou, Hamid, and Mortazavi, Seyed Mortaz. Analysis and Explanation of the Drivers Affecting Iran's Economic Future in the Direction of Realizing the Second Step of the Revolution. Quarterly Journal of Interdisciplinary Studies of Strategic Knowledge, 2023, 13(52): 171-197. (in Persian)
  3. Sadeghi, Farzaneh; Daneshfard, Karamollah; Khairandish, Mehdi, and Pillehvari, Nazanin. Identification and ranking of succession planning categories based on the Second Step Statement of the Islamic Revolution. Religious Studies; Spirituality and Management, 2024, 11(20): 15-172. (in Persian)
  4. Arabbafarani, Mohammad Reza and Mohtadi, Mehdi. Identification of images and hyperimages presented by the Second Step Statement with a future visualization approach. Quarterly Journal of Islamic Revolution Research, 2020, 9(35): 203-222. (in Persian)
  5. Keshavarz, Mahmoud. The role of the revolutionary system in the declaration of the second step of the Islamic Revolution and its relationship with determining the macrostructure of the Mahdavi society. Bi-Quarterly Scientific Journal of Fundamental Studies of Modern Islamic Civilization, 2024, 7(2): 341-369. (in Persian)
  6. Moghimi, Seyyed Mohammad. Editor's note: Declaration of the Second Step of the Revolution, a guide to the progress of Islamic Iran. Islamic Management Quarterly, 2018, 26(3): 5-14. (in Persian)
  7. Ayatollah Khamenei (Dame Barakateh). Statement of the Second Step of the Revolution. Office for the Preservation and Publication of the Works of His Eminence Ayatollah Khamenei. 2018. (in Persian)
  8. Tavakoli, Bibi Sedighe. Jurisprudential foundations of lifestyle in Islamic family (based on the declaration of the second step of the revolution). Jurisprudential research on women and families, 2022, 4(7): 25-39. (in Persian)
  9. Taqvipour, Mohammad Reza and Salavatian, Siavash. The Family Model of the Islamic Revolution in the Intellectual System of the Supreme Leader of the Islamic Revolution. Basij Strategic Studies Quarterly, 2015, 18(69): 5-37. (in Persian)
  10. Goldenberg, I. & Goldenberg, H. Family therapy: an overview (5th ed.). Pacific Grove Brooks/Cole. 2005.
  11. Murphy, J.S. Nalbone, D. P. Wetchler, J.L. & Edwards, A.B. Caring for Aging Parents: The Influence of Family Coping, Spirituality/Religiosity, and Hope on the Marital Satisfaction of Family Caregivers. American Journal of Family Therapy, 2015, 43 (3): 238-250.
  12. Olson, D. H. Larson, P. J. & Olson-Sigg, A. Couple checkup: Tuning Up relationships. Journal of Couple & Relationship Therapy, 2009, 8, 129-142.
  13. Roostin.E. Family influence on the development of children. Journal of Elementary Education; 2018, 2 (1).
  14. Tripathy. M and Sahu.B. Impact of Family Environment on Socio-Emotional Adjustment of Adolescent Girls in Rural Areas of Western Odisha. Asian Journal of Basic Science & Research (AJBSR), 2019, 1 (1): 27-35
  15. Orth. U. The Family Environment in Early Childhood Has a Long-Term Effect on Self-Esteem: A Longitudinal Study From Birth to Age 27 Years. Journal of Personality and Social Psychology, 2018, 114 (4):637-655
  16. Seyed Rezi. Nahj al-Balagheh, (Translated by Seyed Mohammad Dashti). Tehran: Ney Publications. 2016. (in Persian)
  17. Mortazavi-Moghaddam, Ahmad. More than 17,000 family dispute cases entered the Supreme Court. Tasnim News Agency, report link: https://B2n.ir/t43450. 2022. (in Persian)
  18. Fooladi, Majid and Shojaei Qala'ani, Mina. A sociological study of divorce processes. Family Studies, 2020, 16(62): 231-257. (in Persian)
  19. Hashemi, Ali. The old addiction curve in Iran and the 800 million loss of each addict to the country per year. Iranian Students' Correspondent "ISNA", report link: https://B2n.ir/p97417. 2022. (in persian)
  20. Zarei, Mustafa. Making life meaningful in different dimensions and its impact on family strength with emphasis on Nahj al-Balagha. Master's thesis in Islamic Theology and Education, (Supervisor: Hossein Bostan), (Advisor: Hafizullah Foladi), University of Quran and Hadith, Tehran Campus. 2024. (in Persian)
  21. Parvaneh, Mehdi. Analysis and Study of the Position of the Family in the Quran and Nahj al-Balagheh. Master's Theology and Islamic Studies Thesis, (Supervisor: Zahra Khairollahi), Payam Noor University, Tehran Province. 2022. (in Persian)
  22. Sorkheh, Amin. The Sacred Institution of the Family, Consolidation Factors, and Damage Factors of the Ideal Family from the Perspective of Nahj al-Balagha. Master's Thesis in Theology and Islamic Studies, (Supervisor: Saeed Fakhari), Faculty of Usul al-Din, Dezful Center. 2021. (in Persian)
  23. Abbas, Murid. Strategies for strengthening the family system from the perspective of the Quran and Hadith. Master's thesis in the field of humanities, (Supervisor: Ebrahim Adriani), Al-Mustafa University, Isfahan Branch. 2021. (in Persian)
  24. Hamidvand Adil, Bahari Behnam, Azimi Mohammad. Identification and analysis of physical health components from the perspective of the Quran. Journal of the School of Public Health and Health Research Institute. 2024; 22 (2): 187-196
  25. Salarifar, Mohammad Reza. Family in the Perspective of Islam and Psychology. Qom: Hawza and University Research Institute, 5th edition. 2009. (in Persian)
قرآن وطب
دوره 10، شماره 4
زمستان 1404
صفحه 351-362