قرآن وطب

قرآن وطب

تبیین مسیرهای علمی در حوزه قرآن و سلامت: یک مطالعه کتاب سنجی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
میثم داستانی 1
محمد حسین صادقیان 2
جواد باقری 3
1 دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی ( بازیابی اطلاعات و دانش)، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران.
2 دانشیار گروه پزشکی قانونی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
3 مربی گروه معارف، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران.
چکیده
مقدمه: حوزه علمی قرآن و سلامت با بررسی ارتباط بین مفاهیم قرآنی و سلامت روحی و جسمی، به‌عنوان یک جنبه مهم در حوزه سلامت شناخته می‌شود. مطالعه حاضر با هدف تحلیل تولیدات علمی در حوزه قرآن و سلامت و شناسایی مسیرهای علمی در این زمینه انجام شده است.
مواد و روش‌ها: مطالعه حاضر از نوع کاربردی است که با استفاده از روش کتاب‌سنجی انجام شده است. تمامی تولیدات علمی پژوهشگران در حوزه قرآن و سلامت، در تاریخ 25 دی ماه 1402 (16 ژانویه 2024) از پایگاه استنادی اسکوپوس، با به‌کارگیری راهبرد جستجوی مناسب استخراج گردید. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار اکسل و بسته نرم‌افزاری Bibliometrix در زبان برنامه نویسی R استفاده گردیده است.
یافته‌ها: براساس یافته‌ها تعداد 118 مورد تولیدات علمی در بازه زمانی سال‌های 1990 تا 2024 در حوزه قرآن و سلامت از پایگاه اطلاعاتی اسکوپوس بازیابی شده است. بیشتر تولیدات علمی حوزه قرآن و سلامت از نوع مقالات پژوهشی با 78 درصد و مروری با 12 درصد بوده است. مالزی با 110 مورد، ایران با 105 مورد و اندونزی با 45 مورد بیشترین میزان مشارکت در تولیدات علمی این حوزه علمی را دارا بودند. دانشگاه علوم پزشکی مشهد با 16 مورد و دانشگاه مالزی با 11 مورد پرکارترین مؤسسات بودند. خوشه‌های موضوعی در حوزه علمی قرآن و سلامت شامل تأثیرات قرآن بر سلامت روان و جسم، تغذیه، دعا و معجزات قرآن مشخص شده‌ است.
نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داده است که این حوزه علمی یک زمینه پویا و با تنوع مطالعات متنوعی است. نتایج این مطالعه می‌تواند به سیاستگذاری تحقیقات آتی در زمینه ارائه جهت‌دهی مناسب تولیدات علمی حوزه قرآن و سلامت کمک کند.
کلیدواژه‌ها
قرآن
سلامت
تولیدات علمی
علم سنجی
  1. Chatters LM. Religion and health: Public health research and practice. Annual review of public health. 2000;21(1):335-67.
  2. Amundsen DW. Medicine, society, and faith in the ancient and medieval worlds: Johns Hopkins University Press; 1995.
  3. Yadollahpour MH, Yaminfirooz M, Amiri S, Tahmasbei K, Nikzad A. Co-word Analysis of World Scientific Productions in the Field of Religion and Health. International Journal of Information Science & Management. 2022;20(3).
  4. Farzadi F, Jahangir A. Quranic teachings and the role of mirror neurons in the brain and the intention of proving the creation of interactive behavior. Interdisciplinary Research of Quran. 2009;1(2):55-60.
  5. Nadi-Ravandi S, Batooli Z. Knowledge mapping of articles on application of the Quran and Hadiths in health care: vosviewer visualization techniques. Journal of religion and health. 2022;61(5):3940-68.
  6. Huang L, Zhang Y, Guo Y, Zhu D, Porter AL. Four dimensional Science and Technology planning: A new approach based on bibliometrics and technology roadmapping. Technological Forecasting and Social Change. 2014;81:39-48.
  7. Chen T, Gong X. Global Research Trend Analysis of Osmanthus fragrans Based on Bibliometrix. Mobile Information Systems. 2022;2022.
  8. Yang L, Sun T, Liu Y. A bibliometric investigation of flipped classroom research during 2000-2015. International Journal Of Emerging Technologies In Learning (Ijet). 2017;12(06):178-86.
  9. Khasseh AA, Soosaraei M, Fakhar M. Cluster analysis and mapping of iranian researchers in the field of parasitology: With an emphasis on the co-Authoreship indicators and H index. Iranian Journal of Medical Microbiology. 2016;10(2):63-74.
  10. Janssens F, Leta J, Glänzel W, De Moor B. Towards mapping library and information science. Information processing & 2006;42(6):1614-42.
  11. Varnaseri A, Hoseini Ahangari SA, Shabani A, Farshid R. Drawing a Knowledge Map of Scientific Productions of Traditional Medicine by Iranian Scientists in Web of Science. Quran and Medicine. 2022;7(2):91-101.
  12. Dastani M, Mohammadzadeh A, Mardaneh J, Ahmadi R. Topic Analysis and Mapping of Tuberculosis Research Using Text Mining and Co-Word Analysis. Tuberculosis Research and Treatment. 2022;2022.
  13. Dastani M, Bagheri J, Sadeghian MH. Scientometric Review of the Scientific Productions of Iranian Researchers in the Field of Lifestyle. Medicine. 2022;7(2):12-9.
  14. Şenel E, Demir E. Bibliometric and scientometric analysis of the articles published in the journal of religion and health between 1975 and 2016. Journal of religion and health. 2018;57:1473-82.
  15. Şenel E. Health and Religions: a bibliometric analysis of health literature related to Abrahamic Religions between 1975 and 2017. Journal of religion and health. 2018;57(5):1996-2012.
  16. Eskin F, Şenel E. Ramadan and health: a scientometric analysis of health literature on Ramadan and fasting. Anatolian Current Medical Journal. 2022;4(3):223-7.
  17. Bagheri P, Mohammadi MR, Shafiei N. Thematic Analysis of Persian Documents in the Field of Quran Study and Medicine in National Scientific-Research Journals from 1992 to 2013 “An Opportunity for Evidence Based Decision Making”. Journal of religion and health. 2017;56(3):755-75.
  18. Khosravi A, BasirianJahromi R, Amuri E, Seyyed Hosseini S. Quantitative and Qualitative Study of Scientific Productions in the Field of “Quran and Health”. Religion and Health. 2020;8(1):78-88.
  19. Aghaei Chadegani A, Salehi H, Yunus M, Farhadi H, Fooladi M, Farhadi M, Ale Ebrahim N. A comparison between two main academic literature collections: Web of Science and Scopus databases. Asian social science. 2013;9(5):18-26.
  20. AlRyalat SA, Malkawi LW, Momani SM. Comparing bibliometric analysis using PubMed, Scopus, and Web of Science databases. JoVE (Journal of Visualized Experiments). 2019 (152):e58494.
  21. Falagas ME, Pitsouni EI, Malietzis GA, Pappas G. Comparison of PubMed, Scopus, Web of Science, and Google Scholar: strengths and weaknesses. The FASEB Journal. 2008;22(2):338-42.
  22. Aria M, Cuccurullo C. bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of informetrics. 2017;11(4):959-75.
  23. Puuska H-M, Muhonen R, Leino Y. International and domestic co-publishing and their citation impact in different disciplines. Scientometrics. 2014;98(2):823-39.
  24. Zhe C, Lu X, Xiong X. Analysis of Influence Factors on the Quality of International Collaboration Research in the Field of Social Sciences and Humanities: The Case of Chinese World Class Universities (2015–2019). Sage Open. 2021;11(4):21582440211050381.
  25. Farahani H, Eskrootchi R, Mohaghegh N, Hosseini A. A study of scientific collaboration in Iranian cardiovascular articles in web of science; 2002-2011. 2014.
  26. Shahbazi R. Analysis of scientific outputs and mapping co-authorship network of researchers of Azarbaijan Shahid Madani University. Caspian Journal of Scientometrics. 2019;6(1):36-49.
  27. Ebrahimy S, Jafari N. A Distinction on Variety and Impact of Interdisciplinary Research at the Interdisciplinary, Multidisciplinary, Intra-disciplinary and Cross-disciplinary Levels and an Overlook on Inter and Intradepartmental Cooperation in Basic Sciences Fields. Scientometrics Research Journal. 2019;5(2):23-44.
قرآن وطب
دوره 9، شماره 1
بهار 1403
صفحه 41-50