قرآن وطب

قرآن وطب

ساز و کارهای ارتقای سواد عاطفی از منظر روایات طبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
چکیده
زمینه و هدف: سواد عاطفی به معنای مهارت شناخت و مدیریت عواطف، از مهم‌ترین مهارت‌های لازم برای داشتن ارتباط عاطفی سالم با افراد جامعه است اما نهاد‌های تربیتی کمتر به تقویت آن در مخاطبان خود از طریق به‌کارگیری منابع غنی می‌پردازند. یکی از منابع قابل اعتنا در این باره، روایات طبی هستند که حاوی توصیه‌های سلامت‌محور معصومین (ع) و نیز انعکاس‌دهنده معاشرات معمول زندگی آنان هستند. تحقیق پیش رو چگونگی دستیابی به سواد عاطفی را با استفاده از روایات طبی مورد توجه قرار داده است که از این منظر تا کنون مورد اهتمام حدیث‌پژوهان و پژوهشگران حوزه سلامت نبوده است.
روش بررسی: این پژوهش بر اساس روش تحلیل محتوا و با رویکرد «قیاسی و استقرایی» انجام شده است. در مرحله قیاسی با مراجعه به نظریه سواد عاطفی در منابع مختلف، مؤلفه‌های محوری این مفهوم، شناسایی و در مرحله استقرایی، مؤلفه‌های شناسایی‌شده از میان منابع حدیثی شیعه و اهل سنت، استخراج و راهکارهای کارآمد تقویت سواد عاطفی، تحلیل و گونه‌شناسی شده است.
یافته‌ها: از میان 2055 روایت طبی، 285 روایت، حاوی سازوکارهایی برای ارتقای مهم‌ترین مؤلفه‌های سواد عاطفی یعنی همدلی و تبادل عاطفی هستند که پس از تحلیل محتوا، دوازده راهکار قابل استفاده «پنج مهارت کلامی و هفت مهارت غیرکلامی» استخراج شده است.
نتیجه‌گیری: وجود راه‌حل‌های کارآمد در روایات طبی برای ارتقای سواد عاطفی، حاکی از قابلیت آموزشی این روایات برای استفاده عموم و نهادهای تربیتی، برای خواندن و تفسیر احساسات و پاسخگویی مناسب به کنش‌های عاطفی، به‌ویژه در عصر تکنولوژی، عصر تضعیف ارتباطات انسانی است.
کلیدواژه‌ها

  1. 1.Stiner K. Emotional literacy and love. Tehran: Shabahang; 1399HS.

    2.Kolman D. The heart of consciousness (emotional intelligence and the reason for its superiority over sensory intelligence). Tehran: Aeine tafahom; 1384HS.

    3.Pormoghaddas A. Psychology of motivations and emotions. Esfahan: Mashal; 1348HS.

    4.fild GL. How to manage your emotions. Tehran: Javaneh roshd; 1383HS.

    5.Gatman J. Cultivating emotional intelligence in children. Tehran: Roshd; 1391HS.

    6.T Natan  DMk. Dealing with emotion in cognitive behavioral therapy. Tehran: Arjmand; 1396HS.

    7.A Rabinz  KN. Managing emotions. Tehran: Nasle noandish; 1386HS.

    1. Khodapanahi M. Motivation and excitement. Tehran: Samt; 1379Hs.

    9.Kolaini M. Al-kafi. Bairut: Dar sab and Dar al-taarof; 1401AH.

    10.Tabresi F. Makarem al-akhlagh. Qum: Al-nasr al-eslami; 1414AH.

    11.neishabouri MH. Al-mostadrak ala al-sahihain. Beirut: Dar al-kotob al-elmiah; 1411AH.

    12.Majlesi M. Behar al-anwar. Bairut: Al-wafa; 1403AH.

    13.reyshahri MM. Daneshnameh ahadith pezeshki. Qum: Dar al-hadith; 1385HS.

    14.Barghi A. Al-mahasen. Qum: Majma al-alami leahl al-bait; 1413AH.

    15.bastam AI. Teb al-aemma. Qum: Manshourat al-razi

    16.tousi MS. Tahzib al-ahkam. Bairut: Dar al-taarof; 1401AH.

    17.Haniafe NA. Daaem al-eslam. Qahereh: Dar al-maaref; 1389AH.

    18.mofid MS. Al-moghneah. Qum: Al-nashr al-eslami; 1410AH.

    19.ashoub MIs. Al-managheb. Qum: Al-matbaat al-elmia.

    20.ali Zi. Mosnad al-emam zaid. Bairut: Dar maktabah al-hayah; 1966.

    21.Ravandi G. Al-daavat. Qum: Al-emam al-mahdi; 1407AH.

    22.Nasaei A. Al-sonan al-kobra. Bairut: Dar al-kotob al-elmiah; 1411AH.

    23.shibah AIa. Al-mosannaf fi alahadith v alathar. Beirut: Dar al-fekr.

    24.Isfahani A. Helyah al-awlia va tabaghat al-asfia. Beirut: Dar al-ketab al-arabi; 1387AH.

    25.Imamsajjad Aia-H. Sahifa al-Sajjadiyyah.

    26.Imamsajjad Aia-H. Sahifa al-Sajjadiyyah.

    27.hebban MI. Sahiho Ibn hebban. Beirut: Al-resalah; 1414AH.

    28.babavayh MI. Mosadaghah al-ekhvan. Eragh: Maktabah al-emam saheb al-zaman al-ammah; 1402AH.

    29.baghdadi AK. Tarikh baghdad. Madinah: Al-maktabah al-salafiah.

    30.hamid AAi. Al- montakhab men Mosnad abd ibn hamid. Ghaherah: Maktabah al-sonnah; 1408AH.

    31.hesham AI. Al-sira al-nabaveyya. Qum: Maktaba al-mostafa; 1355AH.

    32.Tabarani S. Al-mojam al-kabir. Bairut: Dar ehya Al-torath al-arabi; 1404AH.

    33.Jazari I. Osd al-ghabah fi marefah al-sahabah. Beirut: Dar al-kotob al-elmiah; 1415AH.

    34.Ravandi G. Al-kharaej va al-jaraeh. Qum: Al-emam al-mahdi; 1409AH.

    35.babavayh MI. Al-khesal. Qum: Al-nashr al-eslami; 1414AH.

    36.Ghozaei M. Mosnad al-shahab. Bairut: Al-resalah; 1405AH.

    37.hendi AM. Kanz al-ommal fi sonan al-aghwal va al-afal. Bairut: Maktabah al-torath al-eslami; 1397AH.

    38.Hemyari A. Qorb al-esnad. Qum: Al al-bait; 1413AH.

    39.Daylami A. Al-ferdows. Bairout: Dar al-kotob al-elmiah; 1406AH.

    40.yali AA. Mosnad. Jaddah: Dar al-gheblah; 1408AH.

    41.babavayh MI. Elal al-sharaye. Bairut: Dar ehya al-torath; 1408AH.

    42.neyshbouri MF. Rowzah al-waezin. Bairut: Al-alami 1406AH.

    43.Harrani I. Tohaf al-oghoul an al al-rasoul. Qum: Al-nashr al-eslami; 1404AH.

    44.tousi MS. Al-estebsar fima ekhtalafa men al-akhbar. Tehran: Dar al-kotob al-eslamiah.

    45.Beihaghi A. Al-sonan al-kobra. Beirut: Dar al-ketab al-elmiah; 1414AH.

    46.babavayh MI. Thavab ala'mal va eghab ala'mal. Tehran: Maktabah al-sadough.

    47.neisabouri MG. Sahih moslem. Ghaherah: Dar al-hadith; 1412AH.

    48.Termezi M. Al-sonan. Beirut: Dar ehya al-torath.

    49.Majlesi M. The sky and the world. Tehran: Eslamiah; 1351HS.